Nieuws

Zo natuurlijk, valentijnscadeau´s


Valentijnsdag! Hét moment voor geliefden om elkaar te overladen met allerlei cadeau´s. Zo laat je je liefde en toewijding zien – althans wanneer je de producenten van allerlei nutteloze Valentijnsprullaria moet geloven (kassa!). Het is een veelgehoorde kreet, dat Valentijnsdag alleen maar om commerciële redenen zou zijn bedacht.
Maar cadeautjes geven aan de partner -zelfs nutteloze- is ook in de dierenwereld algemeen. En met reden: in veel gevallen blijken cadeau´s van mannetjes het aantal nakomelingen van het vrouwtje te vergroten. En hoewel zoals vaker in de natuur het mannetje zich uit moet sloven (helaas heren), is er voor hem de troost dat die extra nakomelingen meestal van hem zijn. Het is in de natuur dus helemaal zo gek nog niet, om in het vroege voorjaar met cadeautjes in de weer te zijn.

sterns: visje cadeau

Bij de stern, een kustvogel, brengt het mannetje om het vrouwtje het hof te maken lekkere vette visjes aan. Goed bekeken van hem, want het versterkt de paarband, terwijl het bijvoeren de lichaamsconditie van het vrouwtje verhoogt en daarmee ook de kwaliteit van haar eieren.
Maar cadeau´s geven blijkt vooral in de insectenwereld populair, en daar zijn nogal bizarre variaties ´valentijnsgedrag´ te zien.
Net als bij sterns, zijn het bij insecten de mannetjes die het vrouwtje iets te eten geven – of iets dat daarop lijkt. Bij de schorpioenvlieg gaat het niet bepaald om een ´romantisch´ etentje, blijkt uit een studie van Randy Thornhill, verschenen in het blad American Naturalist (1976). Het mannetje brengt een gedode insect aan, en terwijl het vrouwtje daarvan eet, paart hij met haar. Hoe groter de prooi, zo bleek, hoe langer de paring en hoe meer sperma het mannetje kon overbrengen.

Schorpioenvlieg: groter cadeau, langet paren

Ook bij een spinnensoort leek iets soortgelijks aan de hand, volgens een studie uit 2007 (Bilde et al.). Ook hier krijgt het vrouwtje een insect te eten, waarna het mannetje met haar paart. Mét cadeau was het paringssucces 90%, tegen 40% zonder. Hier leek echter meer aan de hand, omdat vooral de hongerigste vrouwtjes een cadeau kregen. Omdat bij veel spinnensoorten vrouwtjes na de paring het mannetje opeten (het ultieme cadeau!), opperen de onderzoekers, dat het hier kan gaan om een strategie van het mannetje om het vege lijf te redden.
Mannetjes van een bepaald soort dansmug zijn nog weer een stap verder (LeBas & Hockham, Current Biology 2005). Opnieuw hangt in deze soort de paringsbereidheid van het vrouwtje af van de grootte van de prooi die het mannetje meebrengt. Maar toen de onderzoekers de cadeau´s van de mannetjes vervingen door een oneetbaar bolletje katoen, paarden de vrouwtjes even lang als bij het echte cadeau. De vrouwtjes leken zich te laten foppen door de nep-cadeaus (het is niet waarschijnlijk dat bij dansmuggen geldt ´alleen al de gedachte telt´).

Vuurvliegjes -eigenlijk kevers- kennen geheel eigen ´valentijnscadeau´s´ (Lewis et al. 2004). Hier maakt het mannetje een soort pakketje van zijn sperma, aangevuld met een eiwitrijk gelei waarvan het vrouwtje blijkt te eten. Omdat de volwassen kevers niet eten, leverde dit een waardevolle aanvulling voor het vrouwtje. Voor sommigen meer dan anderen: vrouwtjes die met meerdere mannetjes paarden, legden de meeste eieren.

Beeld: Dreamstime, American Naturalist