Nieuws

Vrouw van 130 onwaarschijnlijk


Antisa Khvichava uit Georgië is geboren op 8 juli 1880. Ze zou met 130 jaar de oudste mens te wereld zijn, zo staat vandaag in de krant. Maar de claim is op drijfzand gebouwd, leert de geschiedenis.

Dat Khvichava oud is, leidt geen twijfel, als je haar foto’s ziet. Misschien is ze zelfs boven de honderd. Maar 130? Dat zou betekenen dat ze acht jaar ouder is dan Jeanne Calment (1875–1997) op het moment van haar overlijden. Calment, uit Frankrijk, werd 122 en was de oudste persoon die ooit heeft geleefd.

Wat de zaak van Khvichava zo verdacht maakt, is dat ze uit de Kaukasus komt. Deze streek van de voormalige Sovjet Unie heeft volgens onbevestigde berichten allerlei superouden voortgebracht. Maar nader onderzoek toonde aan dat deze recordhouders vaak het slachtoffer waren van slechte documentatie onder de Sovjets.

De landen van de Kaukasus-bergen.

De landen van de Kaukasus-bergen.

Toen landen als Georgië en Azerbeidzjan in de Sovjet Unie werden opgenomen, was er vaak geen geboorte- of bevolkingsregister. Ambtenaren die vanuit Moskou naar de regio kwamen, moesten in veel gevallen schatten hoe oud de mensen waren. Door taalproblemen, analfabetisme en slechte communicatie gooiden de Russen er met de pet naar. Als geboortedatum van mensen werd soms een fictief jaar opgegeven, niet zelden tientallen jaren vóór hun werkelijke geboortejaar.

Dat leverde uiteraard verwarring op. Veel boeren in de Kaukasus bleken ineens meer dan honderd jaar oud te zijn. De Sovjet-dictator Stalin (zelf uit Georgië) dacht dat mensen ineens zo oud werden door de zegeningen van het communisme, en buitte de verhalen over leeftijdsrecords schandelijk uit. Zo werd boer Shirali Muslimov in de jaren zestig een wereldster toen bleek dat hij 163 jaar oud was. Beelden van de stokoude boer en zijn meer dan tachtig jaar jongere bruid gingen de wereld over. Muslimov zou volgens de Sovjets 168 jaar zijn geworden.

Muslimov zou op deze beelden 163 zijn.

Muslimov zou op deze beelden 163 zijn.

Serieus onderzoek naar hem en andere mensen van boven de honderd leverde echter alleen maar teleurstelling op. Veel van de claims waren gebaseerd op ondeugdelijke papieren, overlevering en propaganda. Niet één record bleef staan.

Sovjet-propaganda strekte zich ook uit tot postzegels. Hier Mahmud Eyazov, die 150 zou zijn geworden.

Sovjet-propaganda strekte zich ook uit tot postzegels. Hier Mahmud Eyazov, die 150 zou zijn geworden.

Maar zoals dat gaat met een mooi verhaal: het bleef rondzingen. Zuivelgigant Danone maakte in de jaren zeventig een reclamefilmpje over de mensen uit de Kaukasus waarin werd gesuggereerd dat mensen daar zo oud werden omdat ze veel yoghurt zouden eten. De boodschap aan het westerse publiek: koop onze producten en je gaat ook makkelijk over de honderd.

Anderen claimden dat een lokale drank van gefermenteerde granaatappels, Khaoma, zorgt voor de hoge leeftijden. Alleen is deze drank nooit in het westen te koop geweest.

Mevrouw Khvichava lijkt een van de laatste mensen van wie we door Sovjet-ambtenaren nooit precies kunnen vaststellen hoe oud ze is. Haar claim wordt momenteel onderzocht door een team van internationale experts. Die onderzoeken haar lichamelijke gestel en doen interviews over haar jeugd.

Daardoor is meestal een aardig beeld te krijgen van iemands leeftijd. Zo had Calment als klein meisje Vincent van Gogh nog gekend. Haar meest krachtige herinnering aan de Nederlandse schilder?

Hij stonk.