Nieuws

Vlinders evolueren zich warm


Een Britse vlindersoort leeft steeds noordelijker, door evolutie in antwoord op klimaatopwarming.

Je kunt geloven dat de menselijke uitstoot van koolstofdioxide achter de opwarming van het klimaat zit, of niet. Biologen zien al een tijdje dat allerlei dier- en plantensoorten worden beinvloed door het warmer wordend klimaat. Trekvogels die vanuit Zuid-Europa in het voorjaar in Nederald aankomen missen bijvoorbeeld de piek in hoeveelheid insectenvoedsel omdat de insecten steeds vroeger uitkomen. Vissen uit de Middelandse zee duiken op in de Noordzee, en zo gaat het door. Dat het veranderende klimaat ook invloed heeft op de evolutie van soorten werd al voorspeld, maar was nog niet waargenomen. Tot nu.

Bruine blauwtjesvlinder

Volgens een team onderzoekers van de universiteiten van Sheffield en Bristol (V.K.) veranderen bij een algemene Britse vlindersoort, het bruine blauwtje (heel soms in Nederland te zien), de frequenties van bepaalde genen die te maken hebben met voedselkeuze en levenscyclus van de insecten – en dat is evolutie.

Bruine blauwtjes zaten in Engeland aan de noordelijke grens van hun verspreiding, maar die grens blijkt door klimaatopwarming naar het noorden te verhuizen. Omdat vlinders door liefhebbers goed in de gaten worden gehouden, konden de onderzoekers achterhalen dat de vlinders hun verspreidingsgebied in twintig jaar naar het noorden toe hebben verdubbeld. DNA-analyse bracht ruim twintig genen aan het licht die in verschillende gebieden significant vaker of minder vaak voorkwamen. Daaronder waren genen waarvan bekend is dat zij een rol spelen bij het voedsel: het door de rupsen leven op de planten ooievaarsbek of groot zonneroosje bijvoorbeeld. Die laatste plant wordt de laatste jaren steeds meer gegeten door de bruine blauwtjes-rupsen.

Een statistische analyse van ´neutrale´ andere genen uit de DNA-monsters liet zien dat de waargenomen gen-veranderingen niet aan toevallige verspreiding van vlinders met bepaalde gen-combinaties kon liggen (drift). Evolutie betrapt dus. Het bruine blauwtje evolueert mee met klimaatopwarming, maar sommige soorten kunnen dat misschien niet, waarschuwen de wetenschappers.

Bron: Buckley e.a. Molecular Ecology online, 25 november; Beeld: Flickr, Deanster 1983.