Nieuws

Voedsel nog nooit zo duur


De wereldeconomie trekt weer aan en onmiddellijk rijzen de voedselprijzen letterlijk de pan uit. Graan, rijst, en soja gaan allemaal naar nieuwe records. Een nieuwe crisis?

Het suikerklontje dat je in je koffie doet, kost vandaag meer dan twee keer zo veel als vorig jaar, zo meldt de Wereldvoedselorganisatie FAO. Doordat de wereldhandel na twee slappe jaren weer aantrekt, stijgen de prijzen van alle belangrijke basisproducten. Naast suiker zijn vooral granen en vetten in korte tijd erg duur geworden.

Dure grap, ook graan is in prijs gestegen.

De laatste keer dat de voedselprijzen zo stegen was in 2007, vlak voor de kredietcrisis. Mais werd toen in een jaar 31 procent duurder, soja 87 procent, tarwe 130 procent. De melkprijs verdubbelde op de wereldmarkt. Rijst, goed voor een prijsstijging van74 procent, is werd zelfs zo schaars aan het worden dat mensen van Bangkok tot Manilla in de rij stonden.

Zo’n sterke stijging zorgt vaak voor problemen in arme landen. In 2007 braken er onlusten uit in ondermeer Burkina Faso, Pakistan en Mexico. Het is geen toeval dat de huidige stijging is gevolgd door revoluties in de Arabische wereld.

Landbouwexperts komen met uiteenlopende verklaringen voor de plotselinge schaarste en hoge prijzen. Door de stijgende welvaart in landen als India, Brazilië en China is de vraag naar voedingsmiddelen gestegen. Daar komt bij dat dagelijks vlees eten voor veel Aziatische consumenten heel normaal is geworden. Alleen al in China is de vleesconsumptie tussen 1980 en nu met 150 procent toegenomen. Dit legt een groter beslag op de productie van veevoer, dat vooral uit granen bestaat. Wat de zaak verergert, zijn de magere oogsten door de opwarming en verdroging van de aarde. De boeren díe er nog zijn, verbouwen steeds vaker gewassen die biodiesel opleveren, in plaats van voedsel.

Eén verklaring hoor je slechts zo nu en dan fluisteren: zijn er mogelijk te veel mensen op aarde om iedereen te voeden? In kielzog van deze vraag komt vaak Thomas Robert Malthus op de proppen. Deze Britse wiskundige schreef al in 1798 een essay over een catastrofale toename van de wereldbevolking en bijgaande voedseltekorten. Krijgt de achttiende-eeuwse pessimist dan nu alsnog gelijk?

Geheel in lijn met Malthus jonkte ook de wereldbevolking flink aan. In 1950 waren er 2,5 miljard aardbewoners; in 1975 alweer 4,1 miljard. Momenteel tellen we 6,5 miljard zielen. Op alle continenten behalve Europa neemt de bevolking toe. Afrika, Azië en Latijns Amerika zijn veruit de snelste groeiers.

Gelukkig is de efficiency waarmee we voedsel produceren ook gegroeid, vooral tijdens de ‘groene revolutie’ van de jaren zeventig maakte de productiviteit een grote stap. Daarom daalden de reële voedselprijzen ook ruim dertig jaar lang, gecorrigeerd naar inflatie. Maar momenteel stijgt de opbrengst van gewassen nog maar met 1 procent per jaar, terwijl de wereldbevolking met 1,4 procent toeneemt. Het is dan ook niet gek dat sinds 2000 steeds vaker tekorten ontstaan en daardoor de prijzen stijgen.

Follow Faqtman on Twitter