Nieuws

Saharazand bevrucht Amazone


Hoe kan de Amazone zo weelderig groeien? Waarschijnlijk door vliegend zand uit de Sahara, zeggen wetenschappers.

Het onderzoeksteam in de depressie. De foto is genomen door onderzoeksleider Charles Bristow.

Het onderzoeksteam in de depressie. De foto is genomen door onderzoeksleider Charles Bristow.

De Bodélé depressie in de Sahara is zonder twijfel een van de meest onaangename plaatsen ter wereld. Het is er bloedheet en gortdroog. Er valt vrijwel nooit regen en een constante wind zorgt ervoor dat het zand meestal als een fijne maar pijnlijke mist boven dit gebied hangt. Rijdt je er met een auto, dan wordt die automatisch gezandstraald. Niemand waagt zich hier zonder een zeer goede reden.

Die reden had een internationaal onderzoeksteam met leden uit Duitsland, de VS en Groot Brittannië. Ze namen in de Bodélé depressie bodemmonsters om te onderzoeken hoe dit gat in de Sahara is ontstaan. Het zand op deze plek is namelijk bijzonder: het bestaat uit fijne kalkdeeltjes die zijn overgebleven van algen en andere waterbewoners. Ooit was deze droge plek namelijk een gigantisch meer.

De oostelijke Sahara. Rechtsboven Egypte met de Nijl, linksonder Tsjaad. Het stof komt uit een gebied linksonder de rode 'vlek'. Foto: Nasa.

De oostelijke Sahara. Rechtsboven Egypte met de Nijl, linksonder Tsjaad. Het stof komt uit een gebied linksonder de rode 'vlek'. Foto: Nasa.

Wat blijkt? Zand met dezelfde samenstelling is te vinden in de Amazone. Door het hoge gehalte aan kalk en andere mineralen is het zelfs een zeer goede mest. De wind die het zand doet opdwarrelen boven de Sahara, neemt het mee op een lange reis over de Atlantische Oceaan. Na ongeveer tien jaar komt het pas naar beneden. Het grootste gedeelte slaat dan neer in de Amazone.

Maar ook op andere plekken is Bodélé-zand te vinden. Zelfs op Hawaiï is zand te vinden uit Afrika. Veel van het zand dat op de stranden van Bonaire en Curaçao ligt, is ook uit deze depressie afkomstig.

Zand uit de Bodélé depressie wordt opgewaaid. Foto: Nasa.

Zand uit de Bodélé depressie wordt opgewaaid. Foto: Nasa.

Naast kalk en fosfor vonden de onderzoekers ook nog schimmels en bacteriën tussen de zandkorrels. Ook die zijn afkomstig van dieren die millennia geleden leefden in het grote meer dat er nu niet meer is.

Dankzij de winden die het zand meenemen, wordt de depressie steeds dieper. De afgelopen honderd jaar is het dieptste punt al vier meter gedaald, zo becijferden de onderzoekers. Wat zou er gebeuren als het vruchtbare zand ooit op is? Gaat de Amazone dan nog sneller dood dan nu al het geval is door mensenhanden? Daarop hebben de onderzoekers geen antwoord.