Nieuws

Paradijsvogel met disco-veren


De paradijsvogels uit het oerwoud van Papua (Nieuw-Guinea) zijn wereldberoemd om de buitenissige en spectaculair gekleurde veerkleden van de mannetjesvogels, bedoeld om indruk te maken op de vrouwtjes van de soort. De Lawes’ parotia paradijsvogel slooft zich wel erg uit om in de smaak te vallen bij de andere sekse. Het mannetje draait met stijve poten rondjes op de bosgrond, en houdt daarbij de borst vooruit. Afwisselend lichten vlakken daarvan iriserend geel en blauw op, haast alsof het discolampen zijn.

mannetje parotia-paradijsvogel

De verbluffende kleurverandering, zo blijkt uit een studie van de microscopische structuur van de veren, ligt aan een soort ingebouwde spiegeltjes in de veren. Neurobiofysicus Doekele Stavenga van de universiteit van Groningen onderwierp samen met buitenlandse collega´s veren van de Lawes’ parotia aan een nauwkeurige analyse met behulp van licht- en elektronenmicroscopie. Daarnaast schenen de onderzoekers felle bundels licht op de ´baardjes´ van stukjes borstveer, en registreerden de kleuren van de opgevangen weerkaatsingen. Veren zijn opgebouwd uit een middelste ‘schacht’, met daaraan als zijtakken de ‘baarden’ – de baardjes zijn daar weer zijtakken van (structuur veren).

In de baardjes van de parotia-borstveren schuilt het geheim, volgens de onderzoekers. Vezels van het eiwit keratine van waaruit veren zijn opgebouwd, liggen daarin in dichte lagen gestapeld. Door hun natuurkundige eigenschappen weerkaatsen deze lagen het licht: in iriserend blauw of geel. Normaal liggen in vogelveren de baardjes in het verlengde van elkaar aan weerszijden van de baard, maar hier staan zij in een hoek van 120°. Precies goed om wanneer de veren bewegen tijdens de parmantige danspasjes van de mannetjes-paradijsvogel, de ingebouwde spiegeltjes in de baardjes afwisselend blauw en groen op te laten lichten – zie filmpje (van nauwverwante parotia-soort)

Bron: Proceedings of the Royal Society; Beeld: Tufts University.