Nieuws

Palin, niet zo dom als je denkt


Het was zo’n mooi verhaal: vicepresidentskandidate Sarah Palin dacht dat Afrika een land was. Media over de hele wereld brachten het nieuwtje ongecheckt. Het paste immers zo mooi in ons beeld van de domme dame uit Alaska. Helaas, bleek recent, het is volledig verzonnen, een canard van het zuiverste water. Hoe is het bericht over Palin toch in de pers gekomen?

De bron van het ‘Afrika-is-een-land-verhaal’ is een man die Martin Eisenstadt heet. Hij is directeur van het wereldberoemde Harding Institute for Freedom, een conservatieve denktank. Op zijn blog schreef hij over een ontmoeting tussen hem en Palin, waar zij zou hebben gezegd dat Afrika een land is.

Er is alleen een probleem, Martin Eisenstadt bestaat niet en het Harding Institute – genoemd naar een zeer matige president – is niets meer dan een website. Zelfs filmpjes van Eisenstadt op YouTube, die lijken te komen uit een documentaire van de BBC, zijn vals. Martin Eisenstadt heet eigenlijk Eitan Gorlin en het is een 24 jarige filmmaker die wilde aantonen hoe goedgelovig de nieuwsmedia zijn in hun jacht op sappige verhalen.

Hoe kan het dat serieuze media in dit soort flauwekul trappen? In de journalistiek sta je altijd onder tijdsdruk en je voelt de hete adem van de concurrentie in je nek.Dus als er een mooi verhaal voorbij komt, willen sommige redacteuren dat niet ‘doodchecken’. Zo meldde zich in 1983 iemand bij het Duitse blad Stern met de zogenaamde dagboeken van Hitler. Stern was zo blij, dat ze 10 miljoen mark betaalden voor een zeer slechte vervalsing. Alleen al het monogram FH op de voorkant – in plaats van AH – had ze kunnen vertellen dat het om een neppert ging.

Soms hebben mensen ook een bedoeling met een canard. De Amerikaanse natuurkundige Alan Sokal leverde in de jaren negentig een artikel in bij een wetenschappelijk tijdschrift dat vol onzin stond, alleen wel zeer wetenschappelijk opgeschreven. Hij wilde aantonen dat als je heel moeilijke woorden gebruikt, mensen zo onder de indruk zijn dat ze je onderzoek niet meer checken.

Sokal is niet de enige die aantoonde hoe makkelijk de media te foppen zijn. Een paar jaar geleden wilde een Noorse wetenschapper een punt maken hoe goedgelovig de media zijn. Hij bracht via internet een bericht naar buiten dat Russische onderzoekers dicht bij de Noorse grens een gat hadden geboord dat zo diep was, dat ze de hel hadden bereikt. Via een microfoon in het gat waren kermende mensen te horen. Tot zijn stomme verbazing namen allerlei sites het nieuws onmiddellijk over. Een Christelijke zender in Amerika en zelfs de Osservatore Romano, de officiële krant van het Vaticaan, brachten het nieuws ook. Terwijl het zó onwaarschijnlijk was, dat bij iedereen een belletje had moeten gaan rinkelen.

Follow Faqtman on Twitter