Nieuws

Malaria de wereld uit (te beginnen bij de muggen)


Hoe roei je malaria uit? Niet door de ziekte aan te pakken, maar door de muggen die het verspreiden zwanger te maken van genetisch gemanipuleerde exemplaren.

Onderzoekers van de Universiteit van Washington en het Imperial College in Londen zijn erin geslaagd een manier te vinden om malariavrije muggen snel over de wereld te verspreiden.

Deze genetisch veranderde insecten moeten de plaats van malariamuggen innemen. Dat schrijven de wetenschappers in het tijdschrift Nature.

Een malariamug aan de arbeid. Aan de ziekte sterven jaarlijks bijna 800.000 mensen.

Malaria is een ernstige infectieziekte waaraan jaarlijks meer dan een miljoen mensen overlijden. De veroorzakers van deze ziekte zijn parasieten, die bepaalde muggen bij zich dragen. Prikt zo’n malariamug een mens? Dan draagt deze de parasiet over met de ziekte tot gevolg.

Gezondheidsorganisaties zoeken al jaren een manier om malaria uit te roeien. Genetische manipulatie van malariamuggen lijkt een oplossing; verander een mug op zo’n manier dat deze geen malaria meer over kan dragen. Maar één malariavrije mug maakt nog geen malariavrije wereld. Er moet dus iets worden bedacht om deze nieuwe eigenschap snel over te dragen aan de nakomelingen van de mug.

De onderzoekers uit Washington en Londen hebben zo’n methode ontdekt. Ze maakten gebruik van zogenaamde zelfzuchtige genen, delen van het DNA die zich heel gemakkelijk door populaties verspreiden. Zo’n gen, een homing-endonuclease gen (HEG), maakt een kopie van zichzelf wanneer er maar één exemplaar in de mug aanwezig is. Doordat het nageslacht één van de twee genen van de moeder en de vader erft, krijgt het dus zeker een HEG. Op deze manier verspreidt het zich dus door generaties.

Voor het experiment kweekten de onderzoekers muggen die, dankzij een groen fluorescerend gen, licht gaven. Deze insecten plaatsten ze samen met andere muggen in een kamer. Deze laatste bezaten een HEG dat speciaal was ontworpen om het fluorescerende gen af te breken en de plaats hiervan in te nemen. Had in het begin 1 procent van de muggen het HEG, na 12 generaties leefden al meer dan de helft van de muggen met dit gen. De kamer werd dus steeds donkerder. Hieruit blijkt dat het HEG in een korte periode grote veranderingen kan aanbrengen in populaties.

Aan een HEG dat een groen fluorescerend gen afbreekt, hebben we voor het uitroeien van malaria natuurlijk niets. De volgende stap is daarom om muggen te kweken met een HEG dat voorkomt dat malaria wordt overgedragen. Volgens onderzoekers is er nog een lange weg te gaan. Maar het is een goede stap in de richting voor het uitroeien van deze dodelijke ziekte.

Follow Faqtman on Twitter