Nieuws

‘Klimaatverandering zorgde voor einde Romeinse Rijk’


Koude en droogte door klimaatverandering hebben het Romeinse Rijk de das omgedaan, zeggen Zwitserse onderzoekers van boomringen.

De Romeinen waren op het hoogtepunt van hun macht – rond het jaar nul – een gelukkig volk. De wijn stroomde rijkelijk en overvloedige oogsten zorgden dat de keizers hun volk goed konden voeden. Het Romeinse leger haalde overwinning na overwinning.

Dat is ook niet zo gek, zeggen boomdeskundigen van het Onderzoeksinstituut voor Bos, Sneeuw en Landschap (WSL) in Zwitserland. Het klimaat was in die tijd erg aangenaam: veel zon en genoeg regen.

Rome kon zijn burgers niet meer voeden. Wat overbleef waren ruïnes. Foto: © Devasahayam Chandra Dhas | Dreamstime.com.

Ze bekeken de ringen van 7200 (gefossiliseerde) midden-Europese bomen uit de laatste 2500 jaar. Jaren met veel water en zon, laten brede ringen achter in bomen, droge en koude jaren dunne ringen. De Zwitsers ontdekten dat de bomen zeer nauwkeurig de geschiedenis van het Romeinse Rijk vertelden: dikke ringen van 200 voor Christus tot 250 na Christus, daarna steeds dunnere ringen.

In de derde eeuw na Christus begon het verval van het Romeinse Rijk. De grote volksverhuizingen kwamen op gang, waardoor er chaos was in Europa.

De onderzoekers van WSL denken dat deze periode van verval is ingegeven door klimaatverandering. De winters werden strenger en langer; er viel niet genoeg regen op de landbouwgronden. Boeren hadden daardoor moeite om aan de grote vraag naar voedsel uit de steden te voldoen.

Het Romeinse legioen, ooit de schrik van Europa, was niet meer in staat het land te verdedigen. Foto: © Birgit Reitz-hofmann | Dreamstime.com.

Dat resulteerde in onvrede en uiteindelijk opstand. De Romeinen hadden moeite om hun grenzen goed te bewaken, waardoor het tot invasies van andere volkeren kwam.

Rond het jaar 600 worden de ringen weer iets dikker, een teken dat het weer wat warmer wordt in Europa. Maar rond 1300 is het opnieuw kouder en droger. Niet veel later waart de pest door Europa. De Noormannen, die in de tiende eeuw zijn begonnen met de kolonisatie van Groenland, moeten hun bezittingen daar opgeven. Het is gewoon te koud geworden om te overleven. Ze trekken terug naar IJsland en Noorwegen.

Klimaatverandering is dus van alle tijden, net als de gevolgen die het heeft voor mensen. Laten we leren van de Romeinen en ons voorbereiden.

Follow Faqtman on Twitter