Nieuws

Zijn er al klimaatvluchtelingen?


Je hoort veel over zeespiegelstijgingen en het broeikaseffect. Zijn er al landen of volkeren in de problemen gekomen? – Johan Veenhof

Je moet zelfs in een goede atlas flink zoeken. Maar daar, oostelijk van Papua Nieuw Guinea, staat het inderdaad een puntje op de kaart: het atol Carteret. Sinds vorige maand het onbewoonde atol Carteret, want de laatste familie is net van het eiland weggetrokken.

Het eens druk bevolkte atol – er woonden achtduizend mensen –verdwijnt namelijk langzaam in de golven van de Stille Oceaan. Dat komt door een stijgende zeespiegel die op zijn beurt weer is veroorzaakt door klimaatverandering zeggen sommige milieubeschermers. Zij beweren dat de voormalige Carteretters de eerste officiële klimaatvluchtelingen ter wereld zijn.

Die claim is moeilijk hard te maken. Atoleilanden zijn vulkanisch van aard en van nature instabiel. Ze verdwijnen na verloop van tijd door erosie en tektonische krachten. Dat gebeurde al eeuwen voordat iemand het woord ‘broeikaseffect’ had bedacht.

Maar de inwoners van Carteret leven van en met de zee. Zij zagen de afgelopen tien jaar steeds vaker grote vloedgolven op hun kust beuken en stukken strand wegspoelen. Andere eilanden in de buurt zijn door die golven in twee stukken gekliefd. Kunnen veranderende weerpatronen en een stijgende zeespiegel de ondergang van hun paradijsje misschien hebben versneld?

In de Tuvalu archipel, tweeduizend kilometer oostelijker, weten ze dat wel zeker. Sinds in 1978 metingen op Tuvalu begonnen, is de zeespiegel rond de eilanden met 1,2 millimeter per jaar toegenomen. Als dat zo blijft, gaat Tuvalu keihard Carteret achterna en moeten de twaalfduizend inwoners een nieuw eiland vinden om te gaan wonen. Het hoogste punt van Tuvalu ligt maar vier meter boven de zeespiegel, een kleine verdere stijging is al genoeg om de eilanden bij een flinke storm in de problemen te brengen.

Een stijgende zeespiegel is voor honderden kleine eilandjes in de Stille Oceaan een net zo groot groot probleem.

Donkere wolken boven Tuvalu. Foto: Leigh Blackall

Donkere wolken boven Tuvalu. Foto: Leigh Blackall