Nieuws

Wat veroorzaakt ´kriebels in de buik´?


Waarom krijgen mensen ´kriebels´ in hun buik bij bijvoorbeeld een afdaling in een achtbaan of vrije val, en wat veroorzaakt deze kriebels? – Jayson-Ray (7 jaar)

Dit is een interessante vraag, omdat de ´kriebels´ waarover het gaat, eigenlijk op twee manieren kunnen worden veroorzaakt, en je in een vrije val en in een achtbaan waarschijnlijk andere kriebels voelt.

In een achtbaan verandert de snelheid van de trein van karretjes waarin de passagiers zitten voortdurend. Aan het begin van de achtbaanrit staan de karretjes natuurlijk stil. Zo gauw de rit begint neemt de snelheid gauw toe, meestal omdat de karretjes steil omlaag rijden. Aan de bodem van de helling of aan de onderkant van een ´looping´ is de snelheid het hoogst. Gaat het treintje weer omhoog, dan neemt de snelheid af. Die afremming wordt veroorzaakt door de zwaartekracht: de onzichtbare kracht waarmee de aarde trekt aan alle voorwerpen.

Acceleratie! De Cyclone achtbaan, New York

De zwaartekracht ´trekt´ de karretjes die doordat ze omhoog gaan ´weg´ bewegen van de aarde, weer terug. En zo gauw het weer naar omlaag gaat, trekt die zelfde zwaartekracht de karretjes steeds sneller naar beneden. Zolang de achtbaankarretjes door loopings en helling-op en -af razen, zijn er veranderingen in snelheid: om de natuurkundige namen te gebruiken, acceleratie, versnelling, en decelaratie, afremmen. Het zijn de steeds wisselende acceleratie en decelaratie in een achtbaan die een eerste type kriebels veroorzaken. Organen in de buik zoals lever, darmen en maag liggen min of meer ´los´ in de buikholte. De organen hebben ook te maken met de acceleratie en deceleratie. Maar omdat ze best groot en zwaar zijn, blijven zij een beetje ´achter´, alsof ze op dezelfde plaats willen blijven. Daardoor drukken de organen tegen de binnenkant van de buikwand en tegen elkaar, wat een kriebelig gevoel kan geven.

Een tweede type kriebels heeft een hele ander oorzaak: epinefrine (of adrenaline, de oude naam). Dit is een speciale chemische stof die in je lichaam vrijkomt om het klaar te maken voor snelle actie: bijvoorbeeld vechten tegen een vijand, of daar juist hard van wegrennen. Het hormoon komt ook vrij bij grote blijdschap – dat verklaart de kriebels (of ´vlinders´) in de buik bij sterke verliefdheid.

Zowel bij angst als aggressie komt epinefrine vrij

Een effect van epinefrine is dat snel bloed (met zuurstof) wordt weggehaald uit de organen in de buik. Dat die werken is bij stress minder belangrijk. Het stroomt naar de hersenen en spieren, die juist meer zuurstof nodig hebben om extra hard te werken.
Dat snelle weghalen van bloed uit de buik geeft kriebels.

Bij een vrije val is geen sprake van wisselende acceleratie en deceleratie – de acceleratie blijft 9,8 meters/seconde/seconde (1 G).

Mens in vrije val

Daarom zijn kriebels veroorzaakt door bewegingen in de buik hier onwaarschijnlijk. Eerder liggen die aan epinefrine als gevolg van de angst tijdens de val – of misschien zelfs het enorme plezier daarvan! Bij mensen die heel erg schrikken in een achtbaan, of er juist blij van worden, kan epinefrine ook een rol spelen bij kriebels in de buik.

Beeld: Flickr (PaulS, Steve Cadman), Dreamstime.