Nieuws

Waarom vertrouwen we geld?


Waarom hebben wij zo ontzettend veel vertrouwen in het geldsysteem terwijl geld eigenlijk niks meer waard is dan het papier waarvan het gemaakt is? – Menno

Wie deze dagen naar de beurs kijkt, kan zich over dat instituut hetzelfde afvragen: een paar rode cijfertjes verspringen op je beeldscherm en – hup – je bent weer een paar centen armer.

We vertrouwen geld omdat we wel moeten. Voor we geld uitvonden, was alle handel gebaseerd op ruilen. Jij had aardappelen, ik varkens, we ruilden een paar kilo van die aardappelen tegen een van mijn varkens en konden die avond beide piepers met karbonade eten.

Dat systeem is lastig, zeker als de ruilmiddelen wat minder makkelijk te verdelen zijn in kleinere porties, zoals bij boerenhoeves en postkoetsen. Jouw en mijn ruilmiddel moeten dan precies evenveel waard zijn, wat economen de ‘overeenkomst van behoeftes’ noemen. Die overeenkomst is er niet vaak .

Dus besloten onze voorouders dat munten, geslagen uit edele metalen als goud en zilver, voor het varken en de aardappelen stonden. Je kon ineens wisselgeld teruggeven. Omdat de munten waren gemaakt van zeldzaam materiaal hadden ze vanzelf waarde, mensen maakten er ook sieraden van.

Maar toen de economie complexer werd, ging het betalen met de zware munten steeds lastiger. Wie flink boodschappen ging doen, zeulde met kilo’s goud. Vandaar dat we (centrale) banken uitvonden. Die bewaarden het goud en gaven de bezitter een bewijs van eigendom aan toonder. Dat bewijs kon je ook als betaalmiddel gebruiken. De ontvanger kon dan naar de bank gaan en omwisselen tegen gouden munten.

Toen geld nog nieuw was, deden mensen dat nog wel eens – de zogenoemde betaling in specie – maar al snel vertrouwde iedereen de banken genoeg om alleen nog in geld te handelen. In de twintigste eeuw lieten we zelfs het principe los dat de centrale bank genoeg goud in huis moest hebben voor alle bankbiljetten. Toen begon de tijd van het fiduciaire geld, een betaalmiddel dat op vertrouwen is gebaseerd.

De afgelopen twintig jaar hebben we zelfs fysiek geld gedeeltelijk afgeschaft, we internetbankieren en pinnen dat het een lieve lust is. In feite is geld weinig meer dan een databestand bij de bank.

De hoeksteen van het systeem is nog steeds vertrouwen. Met een euro hebben we een bepaalde koopkracht. Alleen in ernstige crises willen we nog wel eens twijfelen aan de waarde van dat geld en weer vluchten in goud. Zoals sommige beleggers nu doen. De goudprijs is daardoor in korte tijd met 20 procent gestegen. Bij de winkel kun je er echter niet mee betalen, met je euro wel.

Ook een vraag? Stel hem via het contactformulier.

Follow Faqtman on Twitter