Waarom lopen we mee als de trein binnenkomt?


Waarom lopen mensen die op een perron staan te wachten op de trein altijd mee zodra de trein het station binnen komt?

Voor zover is na te gaan is nog geen serieus wetenschappelijk onderzoek verricht naar meelopen met de trein. Op zich al vreemd, omdat goed voorstelbaar is dat informatie over mensengedrag op perrons van grote waarde kan zijn voor het ontwerp van treinstations. In een overzicht van redenen die mensen opgeven voor meelopen valt evenwel op dat het hen vooral te doen is om het bemachtigen van een zitplaats. Maar over het precieze nut van de meeloop-strategie verschillen de meningen.

Plausibel lijkende verklaringen zijn:

– Instappen aan de voorkant van de trein verhoogt de kans dat bij het overstappen het gekozen treingedeelte direct tegenover de volgende trein ligt, wat de overstaptijd bekort

– In de meeste stations ligt de toegang tot de perrons ergens in het midden, waardoor automatisch daar een grote mensenmassa terecht komt. Omdat alvast aan het eind of het begin van het perron opstellen een riskante strategie is – de trein kan gemakkelijk ver voor of na het gekozen punt stoppen – blijven de meeste mensen in het midden staan. Rijdt de trein tot voorbij het midden van het perron, dan is het logisch vooruit te lopen, daarmee de grootste instapdrukte vermijdend en zonder het risico te lopen dat de trein alsnog voorbij rolt. De theorie lijkt te worden gesteund door eigen waarneming, dat in metrostations, met de toegangen meestal aan zowel begin als eind van het perron, nauwelijks wordt meegelopen.

– De reiziger ziet waar hij of zij wil zitten (eerste/tweede klas, relatief lege coupe, etc), en is omdat de trein nog beweegt gedwongen mee te lopen om daar uit te komen.

Dat meelopen met een bewegend object een bijna ´automatisch´ gedrag lijkt, strookt met het onderzoek naar hoe de hersenen beelden van bewegende doelen verwerken (zie hier voor voorbeelden van soortgelijke proeven over cognitie). De hersenen projecteren beelden van een doel ´vooruit´ – zo schatten mensen keer op keer dat een zich vertragend bewegend object dat korte tijd onzichtbaar is, na het weer tevoorschijn komen veel verder is bewogen dan het in werkelijkheid is. Mogelijk speelt een soortgelijk mechanisme bij een stoppende trein: het brein ´anticipeert´ dat het veel verder op zal stoppen, en dat zet aan tot het in die richting bewegen.

Uit studies naar groepsgedrag bij dieren blijkt dat het veiliger is in grote groepen, en dieren daarin minder stress hebben. Ook dat zou meelopen op perrons kunnen verklaren – mensen kiezen voor de ´meute´. Toch blijft dan het probleem: waarom begon de eerste persoon van de groep met de trein mee te lopen? Het wachten is op de eerste diepgravende, liefst wiskundige, analyse van het perronlopen. Zo´n algemeen fenomeen schreeuwt erom.

Bronnen: o.a. Journal of Experimental Psychology 1998, 24(3)