Nieuws

Waarom ligt er in Vaals een ‘Viergrenzenweg’?


Bij een bezoek aan Vaals, vlak bij het drielandenpunt, viel het me op dat daar een Viergrenzenweg ligt. Vanwaar die naam, als er maar Drie grenzen bij elkaar komen? – Diana K., Siddeburen.

Vanuit het centrum van het Limburgse plaatsje Vaals loopt de Viergrenzenweg weg omhoog naar het hoogste punt van Nederland. De Vaalserberg meet 395 meter, maar de top moeten we – symbolisch voor een vlak land – delen met België en Duitsland. Dit Drielandenpunt op de top is een typische schoolreisbestemming. Generaties kinderen hebben rond de grenspaal (‘nummer 193’) gerend om vliegensvlug drie landen te bezoeken.

moresnet

Maar waarom heet de steile straat die de berg oploopt dan de Viergrenzenweg? Ooit was het Drielandenpunt een Vierlandenpunt. Van 1815 tot 1914 kwamen bij grenspaal 193 vier landen bij elkaar: Nederland, België, Duitsland en het ministaatje Moresnet. Deze dikke drie vierkante kilometer grote natie was een noodgreep.

Nadat Napoleon was verslagen bij Waterloo, deelden de overwinnaars Europa op. Nederland en België werden één land onder de prins van Oranje. Pruisen – tegenwoordig deel van Duitsland – eiste grote delen van Europa op omdat het meer invloed wilde. Over vrijwel alle grenzen werden Nederland en de Duitsers het eens, behalve over een dorpje in wat nu België is: Kelmis.

In dit kleine plaatsje lagen namelijk verschillende zinkmijnen die beide landen graag wilden hebben. Zink was schaars, dus werd over de mijnen van Kelmis druk gesteggeld. Maar zonder resultaat. Uiteindelijk werd er een compromis gesloten: Moresnet was van niemand, het zou een apart land worden, waar zowel Nederland als Pruisen beide een regeringscommissaris aanstelden voor het bestuur. Om het ingewikkeld te maken, gold in het dorpje de Franse wet.

Uiteindelijk heeft Moresnet een eeuw bestaan. In de Eerste Wereldoorlog werd het veroverd door Duitsland, maar na 1918 kwam het in Belgische handen. In dat land ligt Kelmis en omgeving nog steeds. Het is een leuk uitstapje vanuit Limburg, je kunt langs de voormalige grensstenen lopen en je verbazen over de loop van de geschiedenis.