Nieuws

Waarom hebben wolken van die gekke vormen?


Waarom hebben wolken van die gekke vormen? Ze beginnen smal en worden steeds boller en dan worden ze weer smal. Waarom zijn ze niet vierkant, geheel rond of driehoekig? – Jennifer

Wolken kunnen allerlei vormen aannemen. Van plat als een pannenkoek tot een liefelijk bolletje watten. De vorm die we in noordelijk Europa het meeste zien, is een grijze massa van enkele meters tot kilometers dik.

Hoe vormen wolken? Water verdampt aan het oppervlak van de aarde. Dat kan bijvoorbeeld doordat de zon op een meer of zee schijnt en het oppervlaktewater verwarmt. De warme lucht aan het aardoppervlak is lichter dan koelere lucht daarboven, dus het stijgt op met de waterdamp erin.

Verschillende types wolken boven Roelofarendsveen, Zuid-Holland, oktober 2012.

Tijdens dat opstijgen geeft de lucht warmte af, waardoor het vanaf een bepaalde hoogte de waterdamp niet meer kan bevatten, het water condenseert en vormt druppeltjes van gemiddeld 0,02 millimeter. Die zijn te licht om te vallen, dus vormen ze wolken. Vanwege dit proces zijn de meeste wolken plat van onderen, de onderkant is de hoogte waarop de lucht te koel is om het water vast te houden.

Als dat de enige krachten waren die op wolken zouden werken, dan waren de wolken allemaal plat en saai. Maar wind, opstijgende lucht, luchtdruk en stofdeeltjes in de lucht werken allemaal op wolken in. Meteorologen herkennen negen hoofdsoorten wolken. Perfect vierkant of driehoekig zijn daar niet bij, daarvoor zijn de processen in de lucht vaak te heftig.

Vooral lucht die lokaal snel wordt verwarmd en opstijgt kan een wolk een indrukwekkende vorm geven: dat van een langwerpige verticale wolk met een afgeplatte bovenkant. Zo’n wolk heet een cumulonimbus (in het Nederlands ook wel een aambeeld- of donderwolk) en er komen vaak heftige buien uit.

De wolkensoort die we momenteel het meeste zien, zijn van het saaie soort: stratuswolken. Deze grijze, laaghangende bewolking is typisch voor de herfst en resulteert meestal in lichte neerslag. Ze wordt gevormd in gebieden waar de lucht redelijk stabiel is en er weinig warme lucht is om de dikke plakken wolk te verstoren.

Ook een vraag? Stel hem via het contactformulier.

Follow Faqtman on Twitter