Nieuws

Kun je zien of iemand liegt?


Ze zeggen dat je (als je goed oplet) kunt zien of iemand liegt of dat hij iets verbergt of de waarheid spreekt. Aan welke gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal kun je dat refereren? – Mari

Rond de tweehonderd leugens en leugentjes vertellen we per dag, ontdekten onderzoekers van de universiteit van Wenen. Leugens fungeren als ‘smeerolie’ in het sociale verkeer en zorgen ervoor dat we aardig voor elkaar zijn.

Kun je precies ontdekken wanneer iemand liegt? Ja en nee. Er zijn een aantal micro-gezichtsuitdrukkingen die aangeven of iemand liegt of niet. Vooral het licht optrekken van de wenkbrauwen, het omhoog schuiven van het rechter ooglid en het samentrekken van de wenkbrauwen zijn tekenen dat iemand liegt, blijkt uit onderzoek. Alleen zijn deze signalen zó subtiel en snel, dat ongetrainde mensen ze nauwelijks kunnen herkennen. Uit Portugees onderzoek blijkt dat slechts vijftig van 20.000 politiemensen in Europa in staat zijn leugenaars alleen op gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal te vinden. Computers met gezichtsherkenningssoftware zijn veel beter en worden meer en meer ingezet tijdens verhoren.

In de televisieserie Lie to Me maakt de hoofdpersoon gebruik van zijn vermogen om te zien of iemand liegt of niet. De werkelijkheid zit moeilijker in elkaar. Bijna niemand kan altijd zien of er wordt gelogen of niet.

In de televisieserie Lie to Me maakt de hoofdpersoon gebruik van zijn vermogen om te zien of iemand liegt of niet. De werkelijkheid zit moeilijker in elkaar. Bijna niemand kan altijd zien of er wordt gelogen of niet.

Hoe kun je in alledaagse situaties wel een leugen herkennen? Dat begint bij de vraag. Als je vermoedt dat iemand gaat liegen, stel dan een gesloten confronterende vraag: heb jij gisteravond XTC geslikt? Als iemand zou willen liegen (hij heeft gebruikt, maar ontkent) dan is het bij dit soort vragen moeilijker dan bij open, beleefde vragen (‘gebruik je wel eens drugs?’).

‘Nee, ik heb niks gebruikt want ik was met Tim en die gebruikt zelf ook niet. Dus dan heb ik ook geen zin in een trip. Bovendien waren we niet uit; nou ja, even naar de kroeg en daarna nog bij Jaime langs. Maar die had ook geen pillen omdat zijn moeder thuis was, dus heb ik niet gebruikt.’

Dat is een typisch antwoord van iemand die liegt. Het antwoord is ingestudeerd of wordt ter plekke opgetuigd. De hoeveelheid details moet de ander er van overtuigen dat de waarheid wordt gesproken. Iemand die de waarheid spreekt (of een geoefende leugenaar) heeft het veel makkelijker en zegt: ‘nee, ik heb gisteravond geen pillen geslikt’.

Kuchen, zweten, op je stoel schuiven zijn andere visuele aanwijzingen dat iemand liegt, zo wordt vaak gedacht. Maar onderzoek aan verschillende universiteiten heeft uitgewezen dat dit een hoogst onbetrouwbare methode is om leugens te herkennen. Ook mensen die de waarheid spreken, kunnen zenuwachtig zijn en dit gedrag vertonen. Beter is het om iemand – van wie je vermoedt dat hij liegt – zijn gegeven antwoord van achteren naar voren te laten herhalen. Het blijkt dat leugenaars daar grote moeite mee hebben. ‘Nou, we waren op het laatst bij Tim, oh nee, bij Jaime en daarvoor gingen we naar de club, of eigenlijk de kroeg…’

Heb je die mogelijkheid niet, dan is letten op oogcontact een andere goede methode om leugens te ontdekken. Mensen die glashard liegen, kijken meestal weg. Ze durven je letterlijk niet onder ogen te komen. Helemaal waterdicht is deze methode ook niet – leugenaars kijken je soms expres strak aan – maar voor huis-tuin-en-keuken leugens werkt hij het beste. Weet je dan nog niet of iemand liegt, gebruik dan je neus. Uit onderzoek blijkt dat mensen die liegen meer scheten laten.