Zorg eerst eens dat iedereen in deze wereld voldoende te vreten heeft en goede medische zorg voordat je mensen een nekkramp laat krijgen om de hele nacht tegen vergoeding de ruimte in te laten loeren. – Hassie
Een interessante opmerking, Hassie. Investeren in fundamenteel wetenschappelijk onderzoek, onderzoek dus dat is gericht op het uit proberen te zoeken hoe alles in elkaar zit, is een investering met een onvoorspelbaar resultaat. We weten immers per definitie nog niet wat er ontdekt gaat worden. We weten ook niet wanneer de ontdekkingen die gedaan worden, nut zullen opleveren en voor wie.
Wel kunnen we naar het verleden kijken en patronen proberen te ontdekken. Hoeveel nut heeft wetenschappelijk onderzoek in het verleden opgeleverd?
Welvaart dankzij wereldvreemd onderzoek in het verleden
Als we ons leven vergelijken met het leven vier eeuwen geleden, toen er nog geen wetenschap bestond, zijn er enorme verschillen. Zo lijdt in Nederland nu niemand meer honger, terwijl voor de zeventiende eeuw hongersnoden schering en inslag waren.
De Hubble ruimtetelescoop. Peperduur, maar nu weten we veel meer over het heelal.
Eén op de twee kinderen haalde toen het vijfde jaar niet. Kindersterfte is nu een groot drama dat vaak zelfs de krant haalt. De dodelijke ziekten cholera, tyfus, de pokken en tuberculose, die in die tijd heel veel levens eisten, zijn uit Nederland verdwenen. Je bent nu in drie of vier uur van Roodeschool naar de Vaalserberg gereisd waar dat vier eeuwen geleden een voettocht van een week betekende.
Zonderlinge lakenkoopman
Dit alles is mogelijk dankzij nogal wereldvreemd onderzoek dat in het verleden is gedaan. Alleen een volslagen krankzinnige komt op het idee om een druppel vloeistof met een vergrotende lens te bekijken.
Anthonie van Leeuwenhoek, de ontdekker van bacteriën.
Dankzij die krankzinnige, Anthonie van Leeuwenhoek, en zijn vakidiote opvolgers weten we nu wat de oorzaak is van infectieziekten: bacteriën en konden we medicijnen verzinnen om ze te doden, wat miljoenen mensen het leven heeft gered. Als er geen verwaarloosd petrischaaltje met ziektebacteriën in een lab had gestaan, had Florey nooit ontdekt dat deze het afleggen tegen penicilline dat miljoenen levens heeft gered.
Rare valproeven
Zonder het merkwaardige experiment van de Italiaanse onderzoeker Galileo Galilei, waarbij hij een zwaar en een licht voorwerp omlaag liet vallen vanaf een toren, hadden we nu geen zwaartekrachtstheorie gehad en had je niet over een grote brug naar je werk kunnen rijden.
Kikkerpotenprutser
Zonder het Frankensteinachtige gefriemel van Galvani en Volta met kikkerpoten was er geen elektriciteit geweest en had je met een tamtam of seinpaal moeten antwoorden in plaats van met een toetsenbord via internet.
Een van de eerste voltabatterijen. Dit model was tot laat-negentiende eeuw in zwang.
Dankzij de relativiteitstheorie van Einstein, ontstaan door kennis verzameld door eeuwenlang naar de sterren loeren, kan jij nu TV kijken op Franse kernstroom en bellen met je mobieltje.
Dankzij het verleden
Ook nu geldt: wij kunnen evenmin voorspellen wat er met nieuwe kennis gebeurt en of wijzelf of mensen in een ander land ver in de toekomst er wat aan hebben. Net zo min als onze voorouders dat wisten. Wel heeft letterlijk elke wetenschappelijke ontdekking, groot of klein, iets bijgedragen aan de welvaart en de gezondheid die we nu hebben. De kans is dus groot dat dat in de toekomst zo blijft. Wetenschap is duur, maar onwetendheid is vele malen duurder.
