Nieuws

Is Noord-Holland een eiland?


Ik vroeg me af wanneer een eiland een eiland is. Want wanneer je boven het Noordzee kanaal bent in Noord Holland moet je altijd over/onder het water door om naar de rest van Nederland te kunnen gaan. – Bas

We citeren de Dikke van Dale: een eiland is ‘land dat aan alle zijden door water is omringd en geen continent vormt’. Taalkundig is het noordelijk deel van Noord-Holland dus een eiland. In het westen ligt de Noordzee, oostelijk het IJsselmeer en ten zuiden het Noordzeekanaal. Alleen de sluizen bij IJmuiden en de Afsluitdijk maken het voor de heel preciezen een schiereiland.

De zee-engte tussen Den Helder (onder) en Texel, het enige stuk Noord-Holland dat écht als eiland wordt gezien. Let op het schuimspoor van de veerboot. Foto: Nasa.

Maar als we deze twee kleine verbindingen voor het gemak even wegdenken, is Noord-Holland dan ook in andere opzichten een echt eiland? We sloegen tevergeefs het standaardwerk Physical Geography open op zoek naar een wetenschappelijke definitie van een eiland. Het 650 pagina’s dikke boek staat vol met vulkaaneilanden, midoceanische ruggen en andere stukjes land op zee, maar er wordt nergens geschreven hoe je een eiland herkent.

Met dit probleem hield de schrijver Boudewijn Büch (1948-2002) zich tientallen jaren bezig. Hij publiceerde vier onvolprezen boeken over eilanden. In het eerste schreef hij: ‘Ook ík ben niet in staat het begrijp ‘eiland’ eenduidig, wijsgerig verantwoord of tenminste enigszins begrenzend te formuleren. En toch weet ik precies wat een eiland is!’

Volgens Büch is een eiland een gevoel, een psychische gesteldheid. Je bent op een eiland als je de veerboot weer weg ziet varen en je weet dat je van dit stukje aarde niet anders weg kan komen dan met de eerste boot van de volgende dag. Het is volgens Büch ‘een plek voor eenzamen, een treurig oord en lokatie die voor de grootst mogelijke ellende lijkt uitgezocht’.

Krijg jij dat gevoel in Purmerend of Alkmaar? Dan is Noord-Holland voor jou een eiland.

Ook een vraag? Stel hem via het contactformulier.

Follow Faqtman on Twitter