Nieuws

Hoe leren speurhonden het verschil tussen mensen en eten?


Ik ben wel benieuwd naar hoe de speurhonden getraind worden, die nu grote waarde hebben in Japan. Hoe ruiken ze het verschil tussen mensen en eten, en hoe wordt ze dat verschil geleerd? – Mark

Speciaal getrainde speurhonden worden al ruim een eeuw door mensen gebruikt – spreekwoordelijk zijn de bloedhonden in de Sherlock Holmes-verhalen. Intussen zijn speurhonden die geursporen op plaatsen delict in verband brengen met mogelijke daders, en speurhonden voor drugs op luchthavens, algemeen. Een derde categorie speurhonden zijn ´zoekhonden´ die zoeken naar levende en dode slachtoffers van ongevallen en natuurrampen. Inderdaad zijn deze honden ingezet bij het zoeken naar slachtoffers van de recente Japanse aardbeving en daaropvolgende tsunami.

zoekhond, Duitse herder

Net als alle andere typen speurhonden kunnen zoekhonden wat ze kunnen door hun verbluffende reukzin. Die gebruiken zij om mensen te ruiken waar mensen dat niet kunnen. Honden hebben een 1000 tot 10.000 maal zo scherpe reukzin als mensen. Volgens een overzicht van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA kunnen honden van een ´gemiddelde´ vluchtige stof nog zelfs concentraties van een miljoenste van een miljoenste gram per liter lucht waarnemen.
De meest waarschijnlijke kandidaten voor menselijke ´reuk´ die op grotere afstand door honden kan worden opgepikt zijn vluchtige kleine eiwitten in talg uit de talgklieren in de huid.

Kleine eiwitmoleculen

Ook andere zoogdieren hebben talgklieren, maar scheiden daar net iets andere combinaties vluchtige moleculen uit. Waarschijnlijk op basis hiervan kunnen in een rampgebied zoekende honden nog levende mensen onderscheiden van vee. Bij overleden menselijke slachtoffers zetten na ongeveer een etmaal rottingsprocessen in, waarbij van de huid en uit lichaamsopeningen vluchtige stoffen als indool en skatool worden afgegeven. Ook deze stoffen pikken honden in zeer geringe concentraties in de lucht op, en omdat de samenstelling en onderlinge verhoudingen van vluchtige moleculen verschillen van die van andere bronnen van rottingsmoleculen, kunnen zij mensenlijken van mogelijk voedsel onderscheiden.

Zoekhonden worden getraind om in een rampterrein in voor menselijke reddingswerkers moeilijk toegankelijke plekken te kruipen en daarbij zoveel mogelijk aan de lucht te ruiken. Zo gauw zij menselijke geur waarnemen, waarschuwen zij de begeleider met blaffen, richten, of ander opvallend gedrag.
In principe verschillen de trainingsmethoden van zoekhonden niet van die van alle andere speurhonden. Puppy´s van geschikte rassen (Duitse- en Mechelse herders bijvoorbeeld), worden vanaf een leeftijd van zo´n tien weken intensief ´geconditioneerd´, gebruikmakend van het natuurlijke jachtinstinct van honden, aanleg voor spel en het leven in een hiërarchische groep met een leider.

Na eenvoudige apporteer-spelletjes waarin de puppy weggeworpen objecten moet terughalen en daarvoor een beloning krijgt, volgen spelletjes waarin een begeleider zich verstopt en de puppy deze moet vinden. De ´Zoek!´-opdracht wordt vervolgens langer uitgesteld, waardoor de hond steeds meer en op steeds vluchtiger geursporen af moet gaan. Altijd volgen op succesvolle opsporingen beloningen in de vorm van voedsel, aaien of andere tekenen van goedkeuring. Na verloop van tijd ontstaat in het brein van de hond een zo sterke koppeling tussen het opsporen van mensengeur en beloning, dat het zonder een zich verstoppende begeleider al op zoek gaat.
Na verdere gehoorzaamheidstrainingen, eveneens gebaseerd op ´klassieke´ conditionerings-technieken, is de zoekhond na twaalf tot achttien maanden klaar om te worden ingezet.

Beeld: Flickr, Diveofficer; Sciencephoto.