Nieuws

Hoe herstellen wilde dieren van kwalen en ziekten?


Hoe herstellen wilde dieren van kwalen en ziekten? – Mike

Het lijkt inderdaad wel eens of in de wilde natuur maar twee smaken bestaan: levend zijn of dood. Voor ziekten en kwaaltjes lijkt geen plaats te zijn.

Ook de jaguar kent zijn kruiden in de vrije natuur.

Beetje bij beetje komen biologen en ethologen (dierengedragskundigen) er achter dat wilde dieren ook wel eens een mindere dag hebben – zoals wij een verkoudheid onder de leden kunnen hebben. Sterker, er worden ook steeds meer voorbeelden gevonden van wilde dieren die aan zelfbehandeling, ziektepreventie, ouderdomszorg en zelfs verslaving doen. Een wetenschappelijke discipline houdt zich er inmiddels mee bezig: zoöfarmacognosie (zoö=dier, farmacognosie=geneesmiddelenkennis)

Vieze blaadje en giftige duizendpoten
In het nationale park Gombe in Tanzania eten chimpansees de bladeren van de Aspilia rudus. En dat doen ze niet voor hun lol; de bladeren hebben een vieze smaak, maar ze helpen wel af te rekenen met darmparasieten. Kapucijnapen wrijven hun vacht in met duizendpoten omdat zij een giftige stof bevatten tegen bacteriën en parasieten.

Al eerder bekend was dat zwijnen, neushoorns en olifanten modderbaden nemen tegen huidparasieten. En dat apen elkaar helpen met vlooien, een gebruik dat zelfs is uitgegroeid tot een belangrijk sociaal gebeuren.

Drugs en berekening
Sommige dieren doen ook aan meer “recreatieve” medicatie. Van jaguars is ontdekt dat zij graag knagen op de bast van de Ayahuasca. Het bittere goedje heeft een hallucinerend effect, iets wat ook de sjamanen van de Amazone hebben ontdekt. Pestvogels snoepen van gefermenteerde bessen en worden daar dronken van. Bij enkele vogels hebben biologen zelfs een leverkwaal geconstateerd.

De bast van de Ayahuasca is populair bij jaguars, sjamanen en buitenlandse toeristen dankzij de hallucinerende werking.

Ziekenzorg is in de dierenwereld een kwestie van berekening. Zolang het de groep en de individuen in die groep niet al te zeer in gevaar brengt, zijn kuddedieren bereid om elkaar te verzorgen door voedsel te delen en te verdedigen tegen roofdieren. Maar er is een grens.

Een etholoog van de Universiteit Utrecht vertelde ons eens over een zebrahengst in het safaripark van Burgers Zoo, die zodra hij ziek werd, zijn harem zebravrouwen direct kwijtraakte aan een andere hengst. Het dier bleek een koliek te hebben en werd succesvol behandeld door een dierenarts. Eenmaal hersteld wist de hengst zijn harem weer rap terug te veroveren. Maar toen hij daarna nog een keer ziek werd, was het feest voorbij; hij was groep vrouwen voorgoed kwijt. Hij stierf niet lang daarna. Van primaten is bekend dat ze heel ver kunnen gaan in hun wederzijdse hulp. Hun groepsleven maakt – net als bij de mens – een zeker altruïsme van levensbelang.

Meer lezen? Wild Health van de Britse bioloog Cindy Engel en de boeken van primatoloog Frans de Waal.

Beeld: Tambako the Jaguar en Howard G. Charing

Follow Faqtman on Twitter