Nieuws

Heeft de mens invloed op de evolutie van dieren?


Toen ik het antwoord op de vraag van de evolutie van mensen las, vroeg ik me af: welke invloed heeft de mens op de evolutie van dieren?
– Nick

De mens heeft erg veel invloed op de evolutie van dieren. De manieren waarop zijn even fascinerend als treurig.

Fokken
De meest directe invloed van mensen op de evolutie is het fokken. Vee, vogels, vissen en huisdieren worden gefokt, niet alleen om er meer van te hebben maar ook om de gewenste beesten te verkrijgen. Door dieren met bepaalde kwaliteiten met elkaar te kruisen proberen fokkers ‘verbeterde rassen’ te krijgen.

Charles Darwin begint zijn standaardwerk over evolutie, The Origin of Species, zelfs met een hoofdstuk over veredeling. Hij gebruikt het als opstapje naar zijn theorie over natuurlijke selectie.

Wat trouwens ‘betere rassen’ zijn, is iets waar over te discussiëren valt. Hondenfokkers proberen honden te fokken die het goed doen op hondenshows. Rassen als pekinezen of cavaliers worden daarom doorgefokt op hun platte neuzen. Dat is de fokkers zo goed gelukt, dat die honden vaak chronische ontstekingen aan hun neus of voortdurende rugpijn hebben.

De agapad heeft zich aangepast aan de nieuwe omgeving waar hij door mensen in werd geplaatst. Foto: Wikipedia

De agapad heeft zich aangepast aan de nieuwe omgeving waar hij door mensen in werd geplaatst. Foto: Wikipedia

Virus
Dat diersoorten uitsterven, hoort bij de evolutie. Al voordat de mens op aarde verscheen, stierven bepaalde al uit, gewoon omdat ze opgegeten werden door andere dieren of omdat ze zich niet konden aanpassen aan klimaatsveranderingen.

Maar dat aspect van de evolutie is met de komst van de mens drastisch versneld. De manier waarop de mensheid zich gedraagt op aarde wordt wel vergeleken met een virus. Net als virussen leven mensen graag bij elkaar, planten ze zich snel voort en verbruiken alles om zich heen op om van te leven.

Het gevolg is dat de biodiversiteit op aarde enorm snel afneemt. Door de menselijke bevolkingsgroei en de economische ontwikkeling is er steeds minder plek voor dieren. Van Europese landen behoort Nederland tot de acht landen met het grootste aandeel bedreigde zoogdieren, vogels en vissen.

Recente evolutie
Meer natuurlijke selectie als gevolg van een -door de mens- veranderde leefomgeving komt echter ook voor. In plaats van selectie door menselijke fokkers, beslissen de omstandigheden dan welke dieren overleven.

In 1935 werd de agapad, een kikkersoort, vanuit Hawaii naar Australië gebracht. De kikkers waren bedoeld als bestrijdingsmiddel tegen een keverplaag, maar vrij snel werden de giftige agapadden zelf een plaag. Ze verspreidden zich over Australië en nu is er een chemisch defensiesysteem nodig om ze tegen te houden, wat slecht is voor de waterkwaliteit en de oogsten.

Maar de verandering die de kikkers zelf hebben ondergaan, is erg interessant. Onderzoek wees uit dat de beesten die voorop liepen in de uitbreiding van het leefgebied, zes procent langere poten hadden dan de rest. Met de langere poten konden de kikkers verder springen en zich elke dag sneller verplaatsen.
In nieuwe populaties bleken alle kikkers langere poten te hebben dan de bestaande rassen.

De agapad past zich steeds beter aan in zijn nieuwe leefgebied, wat een groot probleem is voor de Australische economie. Andere dieren in Australië hebben inmiddels wel geleerd hoe ze de agapad kunnen opeten zonder er dood aan te gaan. Vogels bijvoorbeeld weten nu dat ze de pad eerst op zijn rug moeten draaien om de gifklieren te vermijden.

Ook een vraag? Stel hem via het contactformulier.

Follow Faqtman on Twitter