Nieuws

Gewichten, maten en lengtes zijn overal anders. Waarom is dat met tijd niet zo?


Het valt me op dat er voor gewicht, temperatuur en lengtes verschillende eenheden en meetsystemen zijn. waarom wordt de tijdeenheid wel overal erkend en was er vroeger een andere tijdmeting? – Sebastiaan

De huidige strakke ordening van tijd komt hoofdzakelijk door een conferentie die in 1884 in Washington werd gehouden. Op die conferentie spraken alle landen af om Greenwich Mean Time (GMT) te gebruiken als ijkpunt voor alle andere klokken in de wereld. GMT is venoemd naar de nulmeridiaan die door het voorstadje Greenwich bij Londen loopt. Als de zon daar ongeveer op het hoogste punt staat – de aarde draait niet altijd even snel – is het precies 12 uur GMT.

Landen kregen de vrijheid om vast te stellen hoeveel ze van deze basistijd af wilden wijken. Voor Nederland betekende dat een belangrijke aanpassing. Tot dat moment was er nog geen standaardtijd, het was 12 uur ‘s middags als de zon op een bepaalde locatie op het hoogste punt stond. Van de Duitse grens tot Zeeland scheelde dat 8 minuten.

Foto: © Mike Kwok | Dreamstime.com

Dat was onhandig. Eind 19e eeuw kreeg Nederland daarom de ‘middelbare tijd’, het was 12 uur als de zon het hoogste punt had bereikt boven de Westertoren in Amsterdam. De middelbare tijd liep 20 minuten voor op GMT.

Andere Europese landen hielden hun eigen regels aan, om over de rest van de wereld maar te zwijgen. Kortom, het was ondanks de conferentie nog steeds een potje. Pas door de oorlog kwam er verandering in. De Duitse bezetters schakelden al hun gebieden over op Berlijnse tijd, GMT plus een uur. Na de oorlog bleek deze uniforme benadering een van de weinige gunstige gevolgen van de bezetting, dus hielden we Berlijnse tijd.

En de rest van de wereld? Ook die was overtuigd geraakt van de voordelen van uniforme tijd, inmiddels omgedoopt van GMT in Universele Standaard Tijd (UTC). Dus ging iedereen keurig hele uren voor- of achterlopen op UTC.

Behalve een paar voormalige Britse koloniën, die een signaal wilden afgeven aan Groot-Brittannië dat ze niet langer alles ijkten naar een klok in Londen. Afghanistan koos GMT +4.30, India GMT +5.30 uur en Birma +6.30. Nepal gaf het duidelijkste signaal af, door GMT +5.45 uur te kiezen.

Door de standaardisering lopen we wel voor op de ‘echte tijd’, om 12 uur staat de zon in Nederland nog lang niet op het hoogste punt. Waar wel? In Motala (Zweden), Gmünd (Oostenrijk) en Catania (Sicilië) is 12 uur echt 12 uur.

Ook een vraag? Stel hem via het contactformulier.

Follow Faqtman on Twitter