Nieuws

Bestaat een dubbele persoonlijkheid?


Ik vraag me af hoe het komt dat sommige mensen een dubbele persoonlijkheid hebben. Volgens mijn biologieleraar weten we er nog steeds vrij weinig over – Maarten

Officieel spreek je niet meer over een dubbele persoonlijkheid, maar over dissociatieve identiteitsstoornis (DIS). In de psychologie is men het er nog steeds niet over eens of er nu werkelijk sprake kan zijn van meerdere persoonlijkheden in één persoon, of dat het gaat om verschillende persoonlijkheidskenmerken van één en dezelfde persoon.

Om het debat rond DIS goed te begrijpen, is het belangrijk om goed te kijken naar de geschiedenis van dit fenomeen. De eerste gevallen worden beschreven in de 19e eeuw. Vooral onder hypnose, op dat moment een nieuwe uitvinding, vertonen veel mensen ineens meerdere persoonlijkheden. Schuilen in ons ieder meerdere persoonlijkheden? Na onderzoek wordt echter duidelijk dat veel van die gevallen zijn geacteerd of verzonnen. DIS is op zijn best een zeer zeldzame aandoening.

Dat weerhoudt de literatuur er niet van om met DIS aan de haal te gaan. Het meest beroemd is het boek The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde, door de Schotse schrijver Robert Louis Stevenson. Hierin wordt een man beschreven die soms een goedaardige dokter is en soms een moordzuchtige maniak.

Ook in de 20ste eeuw wordt het thema DIS vele malen gebruikt in boeken en films. Het belangrijkste boek over DIS is echter geen fictie. Sybil komt in de jaren zeventig uit en gaat over een vrouw met liefst zestien persoonlijkheden. Die zouden het gevolg zijn van seksueel misbruik in haar jeugd. Dankzij dit boek, geschreven door een journaliste, wordt DIS een hype. Tot 1970 zijn er minder dan tweehonderd serieuze gevallen van DIS, tussen 1970 en 1990 worden dat er 20.000.

Veel van die gevallen blijken bij nadere inspectie vals. Het gaat vaak om Amerikanen die door hun therapeut worden omgepraat. Milde psychische problemen worden vooral door deze therapeuten gezien als een gevolg van verdrongen seksueel misbruik van mensen in hun jeugd. Net als bij Sybil zou zich dat uiten in meerdere persoonlijkheden. De ene ‘verborgen’ persoonlijkheid heeft het seksuele misbruik meegemaakt, de ‘openbare’ persoonlijkheid heeft die herinnering verdrongen, ten koste van psychische problemen.

Nader onderzoek leert dat veel van die dubbele persoonlijkheden niet bestaan. Uit enkele grote studies blijkt dat in het overgrote deel van alle gevallen therapeuten schuldig zijn aan het aanpraten van seksueel misbruik en een dubbele persoonlijkheid bij hun patiënten.

Sommige psychologen geloven zelfs dat DIS helemaal niet bestaat, zelfs Sybil had haar zestien persoonlijkheden verzonnen, bleek in 1998 na nadere bestudering van tapes met haar therapeutische sessies. Het aantal gevallen van DIS is sinds die tijd sterk afgenomen.

Anderen geloven dat het wel bestaat, maar dat het een zeldzame aandoening is. Die uit zich onder meer in geheugenverlies, het horen van stemmen en het wisselen van identiteiten. De oorzaak zou (seksueel) misbruik van kinderen zijn. Die vluchten tijdens het misbruik in zichzelf en zouden delen van hun persoonlijkheid afzonderlijk ontwikkelen, zodat uiteindelijk meerdere persoonlijkheden in dezelfde persoon lijken te huizen.

Ook een vraag? Stel hem via het contactformulier.

Follow Faqtman on Twitter