Nieuws

Waarom spreek je letters in het alfabet anders uit dan in woorden?


Waarom spreek je letters in het alfabet anders uit dan in woorden? -Linda

Grappig: de letter B in het alfabet noem je bee, maar in het woord ‘boter’ is de uitspraak buh. Waarom? Dat heeft veel te maken met hoe ons schrift tot stand is gekomen. Het is een complex en lang verhaal dat we met snelle stappen proberen uit te leggen.

De vroegste oorsprong van ons alfabet ligt in Egypte, waar de mensen een hiërogliefen schrift hadden. Vanaf daar ging de taal en de manier waarop je die schrijft in allerlei stappen via Syrië naar Griekenland en het huidige Italië. Steeds werden uitspraken iets aangepast, de hiërogliefen veranderden in letters.

Rond 800 voor Christus ontwikkelden de Grieken op basis van deze oervorm een schrift waarin je heel voorzichtig het huidige westerse alfabet in kunt herkennen. Ze stelden ook de ABC volgorde vast die we (in iets andere vorm) tot de dag van vandaag gebruiken.

Zo hadden we ook kunnen schrijven: F U Th A R K in plaats van A B C. Dit is het runeschrift dat in noordelijk Europa werd gebruikt.

Honderd jaar daarna was het moderne alfabet doorgedrongen tot het huidige Italië, waar de Etrusken het gingen gebruiken. Zij (en later de Grieken) gaven namen aan de letters: alfa, bèta, gamma, delta. Via het Romeinse Rijk verspreidde dit schrift zich over Europa, waar het in de loop der eeuwen werd gebruikt om gesproken taal te beschrijven.

De oorspronkelijke namen van de letters verhuisden mee, maar werden wel aangepast aan de lokale uitspraak. Bèta werd in het Nederlands dus bee. Deze manier van uitspreken heeft als voordeel dat je de klank van de letters goed kunt horen, buh is moeilijk uit te spreken en te horen voor iemand die leert spreken en schrijven.

Bovendien kunnen letters verschillende uitspraken hebben op verschillende plaatsen in een woord, zo klinkt de U in ‘ruit’ anders dan in ‘muur’. Door een letter een naam te geven, geef je de basisklank aan.

Het Latijnse alfabet heeft de strijd in Europa gewonnen. Niemand schrijft nog in het Futhark, oud Hongaars, Glagolitisch of Ogham schrift. Wellicht komt dat voor een deel omdat het schrift zo duidelijk is ingedeeld en de 26 letters makkelijk te leren zijn.

Ook een vraag? Stel hem via het contactformulier.

Follow Faqtman on Twitter