Nieuws

Waarom hebben wegen bochten?


Hoe is het mogelijk dat wegen op land dat al heel lang wordt bewoond niet recht zijn maar bochten vertonen? Mensen wisten toch vroeger ook dat de kortste weg tussen twee punten een rechte lijn is? – G. Schoorl

De Romeinen waren pas goede wegenbouwers. Als ze een weg moesten aanleggen tussen bijvoorbeeld Den Bosch en Amersfoort, dan trokken ze eenvoudigweg een rechte lijn door het landschap en legden daarop hun weg aan. Obstakels als een bos, een huis of een rivier, werden gekapt, afgebroken of overbrugd.

Zulke wegen waren zo handig dat ze soms nog worden gebruikt. Vooral in Vlaanderen liggen nog een paar mooie stukken Romeinse weg, zoals bij Tongeren. In Nederland zie je ze nog bij Nijmegen. De Romeinen hoefden zich dan ook geen zorgen te maken om eigendomsverhoudingen of inspraak van buurtbewoners. Ze waren een bezettingsmacht die op dictatoriale wijze kon besluiten infrastructuur aan te leggen.

Kaarsrechte Romeinse weg bij het Vlaamse Tongeren. Alleen bij de rivier zijn een paar bochten.

De aanleg van latere wegen was veel moeilijker. Sommige mensen wilden niet dat een weg over hun land liep. Dus moesten wegenbouwers er omheen. Ook was westelijk Nederland toen nog veel natter, met veel moerassen en meren. Voordat die werden ingepolderd gingen de wegen daar omheen. In de kop van Noord-Holland zie je daar nog goede voorbeelden van. Zo loopt de N239 bij Medemblik om een voormalig stuk Zuiderzee heen.

In de 19e en 20ste eeuw zijn veel belangrijke, provinciale wegen recht getrokken. Vooral de ruilverkaveling, waarbij boeren kleine lapjes grond met elkaar ruilden en zo grotere landerijen kregen, zorgde voor de mogelijkheid om langs de randen van de nieuwe grondstukken rechte wegen aan te leggen.

Ook werd het makkelijker om grond te onteigenen voor de aanleg van wegen en spoorlijnen. Vooral die laatste categorie infrastructuur moest zo min mogelijk bochten hebben. Zie bijvoorbeeld de vaak kaarsrechte lijn tussen Assen en Groningen.

In buitengebieden waren zulke maatregelen niet altijd even nodig of politiek opportuun. In Friesland kom je nog altijd zeer bochtige provinciale wegen tegen. Die worden vooral door bestemmingsverkeer gebruikt en hoeven dus niet zo nodig rechtgetrokken te worden. Bovendien geeft de bochtigheid charme aan het landschap, reden dat veel mensen naar Friesland op vakantie gaan.

Ook een vraag? Stel hem via het contactformulier.

Follow Faqtman on Twitter