Organisaties als SETI luisteren de kosmos af naar radiosignalen, maar is dat wel de slimste manier om mogelijk intelligent buitenaards leven op te sporen? Steeds meer wetenschappers vinden dat we een andere strategie moeten volgen.

Eerste tekenen van beschaving

Als een buitenaards intelligent wezen de aarde 200 jaar geleden was genaderd, zou het eerste levensteken wat hij waarneemt natuurlijk de zuurstofatmosfeer zijn, de hoge concentratie waterdamp en de merkwaardig groene kleur.  Dichterbij de eerste bewijzen voor intelligent leven: irrigatiestelsels, ingepolderde gebieden zoals in Nederland.

Hoe verder gevorderd een samenleving van levende organismen is, hoe meer deze de omgeving manipuleert. Dieren bouwen dingen als beverdammen. Menselijke samenlevingen wegen en stuwdammen. De eerste megalomane plannen voor geoengineering, zoals het broeikaseffect verminderen door miljarden spiegels tussen de zon en de aarde te hangen, zijn al in ontwikkeling. Verder gevorderde buitenaardse beschavingen – als ze zichzelf voor die tijd tenminste niet hebben vernietigd – hebben waarschijnlijk veel meer mogelijkheden om hun leefomgeving te veranderen. Waarschijnlijk zelfs zulke enorme mogelijkheden dat we sporen hiervan kunnen zien op vele lichtjaren afstand.

We kunnen niet voorspellen welke ontdekkingen buitenaardse technici en natuurkundigen hebben gedaan en waartoe ze in staat zijn. Wel kunnen we in grote lijnen inschatten wat met onze tegenwoordige wetenschappelijke kennis mogelijk is. Hieronder volgt de eerste megastructuur die we zouden kunnen waarnemen van grote afstand.

Ringen bestaande uit ruimtekolonies

Het eerste wat een verdergevorderde beschaving waarschijnlijk gaat doen, is het in elk zonnestelsel rondzwervende  ruimtepuin veranderen in woonruimte. Alleen al in de planetoïdengordel zijn er meer dan een  miljoen asteroïden groter dan een kilometer. Hoewel de massa van alle planetoïden samen maar klein is – 4% van de massa van de maan – is de zwaartekracht vrijwel nul en het totale oppervlak enorm. Ideaal dus om voor mijnbouw, als bron van bouwmateriaal voor ruimtekolonies te gebruiken.

Deze ruimtekolonies kunnen het licht van de centrale ster als energiebron gebruiken. Hoe groter de zonnepanelen, hoe meer energie ze kunnen oogsten. Als heel veel ruimtekolonies in een baan om de centrale ster komen, gaan de zonnepanelen van de verschillende kolonies elkaar steeds vaker bedekken. Het wordt dan aantrekkelijk om niet in de ecliptica, het vlak waarin de omloopbanen van alle planeten bewegen, te gaan zitten maar in de rest van de ruimte. Om botsingen te voorkomen moeten deze omloopbanen ook op verschillende afstanden van de centrale ster worden aangelegd.

Hoe kunnen we sporen waarnemen van die ringen?

Zelfs de grootst denkbare ruimtekolonies met doorsnedes van duizenden kilometers liggen nog ver buiten het bereik van onze telescopen.

We kunnen wel de wolken, die enorme aantallen ruimtestations zouden vormen, waarnemen. In vergelijking met de puinringen waarmee menig buitenaards zonnestelsel bezaaid is, liggen ze niet in één vlak, maar vormen ze een soort bolvormige wolk – een Dyson schil met een temperatuur rond de 300 K (ongeveer dertig graden Celsius). Ook als aliens hun eigen energie opwekken, moeten ze hun afvalwarmte namelijk ergens kwijt. Vinden we een bolvormige puinwolk met ongeveer deze temperatuur, dan is dit dus nader onderzoek waard.  Op astronomische schaal ziet dat er uit als een warme dofgloeiende wolk silicium- metaal- en koolstofdeeltjes. Helaas ziet ook een zonnestelsel in wording er zo uit. Gelukkig kunnen we nu zien aan de röntgenstraling die sterren uitzenden of ze jong zijn of juist ouder, als in een gemiddeld zonnestelsel planeten het ruimtepuin al op hebben geveegd. En astronomen deden een opvallende ontdekking. Hierover in het volgende artikel meer.