Wetenschap aan de lopende band


universiteit

Niet minder dan 94 procent van al het wetenschappelijke onderzoek wordt gedaan door 20 procent van de wetenschappers. Sommige onderzoekers produceren letterlijk aan de lopende band rapporten, waarbij ze één en dezelfde set gegevens soms wel tientallen keren herkauwen. Iedere keer vinden ze daarin zogenaamd nieuwe inzichten, om maar wéér een rapportje te kunnen publiceren.

Wetenschappers van de Université Paris Descartes (Frankrijk) hebben het wetenschappelijke proces zelf tegen het licht gehouden en zijn geschrokken van de staat van het onderzoek. Publiceren is zo belangrijk, dat een groep universiteitsmedewerkers is ontstaan die – op papier – per jaar tientallen onderzoeken doen, maar in werkelijkheid zelden iets belangrijks ontdekken. Dat levert op sommige universiteiten een lekkere bonus op.

Een andere zorgelijke ontwikkeling is de aftakeling van peer review. Dat is het systeem waarbij wetenschappers elkaars werk beoordelen voor resultaten worden gepubliceerd. Aan de publicaties van een ander door vlooien is weinig eer te behalen, dus is de groep academici die zich daarvoor opgeeft steeds kleiner. De mensen die deze taak wel op zich nemen, werken veel te hard, wat de kwaliteit van hun review aantast.

Dat probleem wordt vergroot door het steeds maar groeiende aantal wetenschappelijke vakbladen. Ieder jaar neemt het aantal titels met 3,5 procent toe. Al die bladen moeten een peer review hebben, maar vinden daarvoor maar moeilijk gekwalificeerde medewerkers. Dus holt de kwaliteit achteruit, terwijl de kwantiteit alleen maar toeneemt. Dat levert slechte wetenschap op.

Hoe slecht, is de afgelopen jaren een paar keer gebleken. In de wetenschap geldt het principe dat één onderzoek geen onderzoek is. Hetzelfde experiment dient door verschillende wetenschappers te worden herhaald, waarbij ze – als het goed is – allemaal dezelfde resultaten halen. Vooral bij vakken als psychologie en sociologie is die herhaalbaarheid heel slecht, toen belangrijke onderzoeken werden overgedaan, kwamen er heel andere resultaten uit.

Ook dat systeem van overdoen van onderzoek staat onder druk. Het is carrièretechnisch veel slimmer om iets nieuws te ontdekken, dan om het werk van een ander te herhalen. Dus worden veel experimenten maar één keer gedaan en daarna als waarheid gepresenteerd, terwijl het dat niet hoeft te zijn. Als de academische wereld dat systeem niet hervormt, holt de kwaliteit achteruit, concluderen de Fransen in het vakblad PlosOne.