Was Von Stauffenberg een held of een verrader?


Von Stauffenberg en Hitler

Claus Schenk von Stauffenberg (links op de foto met Hitler) geldt in grote delen van de westerse wereld als een held. De adellijke Duitse militair probeerde in 1944 Hitler te vermoorden en faalde. De nazi’s hebben hem daarop geëxecuteerd. Tien jaar geleden speelde Tom Cruise hem in de film Valkyrie.

Maar sommigen in Duitsland denken er heel anders over. Lars Steinke, regionale voorzitter van de Junge Alternative, de jeugdafdeling van de partij AFD heeft op Facebook geschreven dat hij Stauffenberg een ‘verrader’ en een ‘lafaard’ vindt. De aanslag op Hitler was ‘schaamtevol’ en had nooit mogen plaatsvinden. De krant Die Welt vond het bericht en maakt het wereldkundig.

Daarop heeft Steinke het bericht verwijderd. Meerdere hoge leden van de AFD hebben zich gedistantieerd van deze mening. Maar Steinke heeft journalisten gezegd nog steeds achter zijn historische inschatting te staan. Von Stauffenberg zou niets anders hebben willen doen dan zijn eigen huid redden voor de nazi’s verslagen waren. Wat is de waarheid?

Toen Hitler in 1933 de macht greep, vond Von Stauffenberg dat aanvankelijk een goed idee. Net als veel adellijke mensen meende hij dat de nationaal-socialistist Hitler een einde zou maken aan een periode van chaos. Maar Von Stauffenberg keerde zich al snel tegen Hitler, met name diens expansiepolitiek. Hij was ook nooit lid van diens partij. Hitlers oorlogsplannen zouden vroeger of later slecht aflopen voor het Duitse volk, zo wist hij als militair. Terwijl hij carrière maakte in het leger, sloot hij zich aan bij het verzet tegen de Führer.

Op 20 juli 1944, niet lang na D-Day, pleegde Von Stauffenberg een aanslag op Hitler, bij een bespreking in diens hoofdkwartier in Oost-Pruisen. Hij liet een koffer met explosieven achter onder de kaartentafel van de Führer en ging weg. De bom ging af, maar Hitler raakte slechts gewond. De opstand die medestanders van Von Stauffenberg organiseerden in Berlijn, werd neergeslagen.

Nog diezelfde dag werd de adellijke officier opgepakt en geëxecuteerd. De plek in Berlijn waar dat gebeurde, is nu een monument. Von Stauffenberg werd voor veel Duitsers een symbool voor het feit dat niet iedereen zich klakkeloos neerlegde bij de macht van Hitler. Maar dat beeld staat bij sommigen dus op de helling.