Was het beroemdste experiment ooit een hoax?


Milgram Experiment

Binnen de psychologie geldt het Milgram Experiment als de gouden standaard. Tijdens deze proefneming aan Yale Universiteit, uit 1963 moesten proefpersonen een onbekende man steeds een stroomstoot toedienen als hij een fout antwoord gaf. Het voltage gaat steeds verder omhoog, tot het potentieel dodelijk is.

De leider van het experiment draagt een witte jas en zegt de proefpersoon gewoon door te gaan met de straffen, hoe hard de ander ook schreeuwt. Zestig procent doet dat. Het slachtoffer krijgt overigens geen echte schok, er brandt alleen een lampje zodat hij weet wanneer hij moet schreeuwen.

Het experiment toonde aan hoe gewone mensen monsters kunnen worden. Een witte jas is alles dat nodig is. Het laat ook zien hoe bijvoorbeeld de Nazi’s hun verschrikkingen konden uitvoeren. Befehl is immers Befehl. Maar is dat wel zo?

Wetenschapshistorici van de University of Melbourne hebben de oorspronkelijke aantekeningen van het experiment ontdekt en ze doorgespit. Daarbij komt een heel ander beeld naar voren. Uit de aantekeningen zou blijken dat de meeste proefpersonen doorhadden dat ze niet echt stroomstoten aan het toedienen waren en dat hun ‘slachtoffer’ een acteur was. Dat vertelden ze ook aan Milgram, die het keurig optekende.

Hoe minder serieus mensen het experiment namen, hoe meer ze het voltage zonder problemen opvoerden. Mensen die wel overtuigd waren dat ze iemand veel pijn deden, weigerden vaak nog verder te straffen. Uiteindelijk brak 56 procent van de proefpersonen het experiment af, omdat ze het onmenselijk vonden. De meeste mensen deugen, zou je ook kunnen zeggen.

Het Milgram Experiment is sinds de jaren zestig vele malen herhaald in vele landen, waaronder Nederland. Daarbij komt steeds hetzelfde naar voren: meer dan zestig procent is wél bereid om een dodelijke stroomstoot toe te dienen, als ze daartoe opdracht krijgen van een man in een witte jas. Dus wat is waar?

(Social Psychology Quarterly)