Waarom sommige mensen in samenzweringen geloven


nep

We kennen allemaal wel een collega of klasgenoot die altijd met de meest wilde verhalen aan komt zetten. Dat 11 september door de Amerikanen zelf is georganiseerd; dat de illuminati in het geheim de wereld regeren (al dan niet in samenwerking met de reptielenmensen). Ze zien overal samenzwering en vinden dat er genoeg bewijs voor is om het als feiten aan te nemen.

Psychologen van de Vrije Universiteit wilden wel eens weten waarom sommige mensen denken dat de maanlandingen nep waren, terwijl daar geen enkel bewijs voor is. Dus deden ze een test met 264 Amerikaanse proefpersonen. Die werden eerst onderworpen aan een test om te kijken in hoeverre ze geloven in een aantal bekende samenzweringstheorie├źn.

Daarna werd ze gevraagd om naar een aantal moderne schilderijen te kijken, een serie van een schilder die geometrische patronen in zijn werk verwerkt en eentje die willekeurige spatten op het doek laat vallen. De vraag was: zien jullie een patroon? De mensen die daarvoor hadden laten zien dat ze in veel samenzweringstheorie├źn geloven, zagen vooral patronen in de willekeurige spatten, mensen die een wat normalere kijk op de wereld hebben, zagen vooral patronen in het werk waar ze echt inzitten.

Ook kregen de proefpersonen te zien hoe iemand munten opwierp. De vraag was opnieuw: zien jullie een patroon? De mensen die niet zo samenzweerderig waren niet, zij die geloven dat Nasa seksslaven naar Mars stuurt wel. Door deze tests komen de onderzoekers tot de conclusie dat mensen die veel in samenzweringen geloven last hebben van een op hol geslagen ‘patroon perceptie’.

Dat is een foefje van de menselijke geest die we allemaal gebruiken. Het stelt ons in staat om een schijnbaar ongeorganiseerde wanorde toch patronen te ontdekken. Mensen die daar last van hebben zijn geestelijk verder helemaal gezond, maar ze zien patronen waar ze niet zijn. Toeval bestaat voor hen niet. Ze zien de wereld heel anders, vol met verborgen patronen, schrijven de onderzoekers in het European Journal of Social Psychology.