Vulkaan is grote dynamo


vulkanische bliksem

Het is bij iedere grote vulkaanuitbarsting te zien: bliksemschichten die met veel geweld door de aswolk klieven. Waardoor ontstaat dat fenomeen? Dat was tot nu toe een raadsel, we weten veel over vulkanen, behalve dat. Maar Duitse onderzoekers, werkzaam voor de Ludwig-Maximillian universiteit, denken de oplossing te hebben gevonden door de vulkaan Sakurajima in Japan goed te observeren.

Door deze zeer actieve vulkaan te filmen met een ultra-hogesnelheidscamera, ontdekten ze dat de bliksem vooral onderin de aspluim voorkomt. Volgens de Duitsers is dat omdat de kolkende magma in de krater door beweging de aswolk erboven elektrisch laadt. De vulkaan is daarmee een soort enorme dynamo, die steeds opnieuw geladen asdeeltjes te atmosfeer in stuurt.

Eenmaal boven de vulkaan, zoekt deze lading zich een weg naar de grond. Hoe meer beweging in de krater, hoe groter de aswolk, hoe meer kans dat het bliksemt, ontdekten de Duitsers. Het kan zelfs worden gebruikt als een indicatie hoe krachtig de uitbarsting is. Normale bliksem vormt zich als warme en koude lucht op elkaar botsen. Beide luchtlagen hebben een andere statische lading en geven die aan elkaar of de grond af.

Nog lang niet alle mysteries over vulkanische bliksem (ook wel vies onweer genoemd) zijn opgelost. Zo ontdekte Amerikaanse onderzoekers een paar jaar geleden dat zich door de heftige temperaturen binnen een vulkanische schicht perfecte bolletjes vulkanisch glas vormen. Hoe dat kan, is nog steeds niet goed bekend. Ook de onderzoekers van de Ludwig-Maximillian Universität kunnen dat niet verklaren.

Het onderzoek is gepubliceerd in Geophysical Research Letters.