Vreemd gat in zeeijs


polynya

Terwijl we op het noordelijk halfrond een matige zomer hebben, is het aan de andere kant van de wereld echt koud. Niet alleen het Antarctische vasteland is bedekt met ijs, zelfs de oceaan rond de Zuidpool is grotendeels bevroren. Des te vreemder is een beeld dat de NASA-satelliet Aqua onlangs heeft geschoten.

Op deze foto uit het midden van augustus is een enorme ijsvrije zone te zien in het wit van de bevroren Weddellzee, tussen het Antarctisch Schiereiland en Zuid-Amerika. Op dat moment waren de hoogste luchttemperaturen ter plekke rond de -20. En toch is de afbeelding duidelijk: in het midden van de witte ijszee glinstert een groot gebied van vloeibaar water.

Geologen noemen zulke grote openwater gebieden met een Russische uitdrukking een polynya. Een keer eerder werd zo’n groot exemplaar op satellietbeelden ontdekt. Het ging om een gat in het zeeijs van 250.000 vierkante kilometer, dat in 1974 in dezelfde Weddellzee ontstond. Zo groot is deze polynya niet, maar de omstandigheden zijn wel merkwaardiger, aangezien deze midden in de winter is ontstaan.

Hoe een polynya tot stand komt, is onbekend. Toen een onderzoeksschip in 1974 het fenomeen wilde onderzoeken, was het al weg. Is het toeval dat beide gaten in het ijs min of meer op dezelfde plek konden ontstaan? Maar hoe werkt het dan? Geologen gaan er vanuit dat het om warm water gaat dat naar de oppervlak drijft, Maar waar komt dat dan vandaan? Waarom is er tussen 1974 en nu niet nog een grote polynya onstaan?

Het zijn een hoop vragen die voorlopig niet zullen worden beantwoord. Het gat in het ijs is ondertussen weer verdwenen.