Nieuws

Vorm land bepaalt aantal talen


Raar maar waar, hoe je land er uit ziet, bepaalt of er veel of weinig talen worden gesproken. Een oude theorie, nu bewezen.

Ecoloog Jared Diamond poneerde in 1996 een interessante stelling. Volgens hem waren lange landen (die langer zijn van noord naar zuid dan van oost naar west) minder succesvol dan brede landen. In brede landen zijn minder klimaatzones, waardoor mensen zich in de loop der eeuwen konden specialiseren in bepaalde gewassen. Daardoor zijn minder mensen nodig voor de landbouw en konden anderen zich toeleggen op het uitvinden van technologie en bestuursvormen. Die landen werden daardoor beter georganiseerde eenheden.

Die stelling is nu min of meer bewezen door taalkundigen van Stanford University in de VS. Zij keken naar hoeveel oorspronkelijke talen worden gesproken in een land. Zijn dat er weinig, dan is een land meer homogeen en leven de mensen georganiseerder. In een land met veel talen hebben mensen schijnbaar minder contact, ze hangen als los zand aan elkaar en hebben minder schaalvoordelen in bijvoorbeeld landbouw.

Turkije (links) en Chili (rechts), niet op dezelfde schaal.

Brede landen, zoals Turkije hebben inderdaad minder oorspronkelijke talen die overleven dan lange landen als Chili, zo ontdekten de mensen van Stanford. Het verschil is niet gigantisch, meestal tussen de -5 en +5 procent, maar wel opmerkelijk consistent. De link tussen de vorm van een land en het aantal talen ging voor alle landen op die een duidelijke lange of brede vorm hebben. In totaal werden 147 landen onderzocht.

Landen als Mongolië (breed) hebben inderdaad minder talen dan Peru (lang). De onderzoekers corrigeerden voor bergachtigheid (dat een veelheid aan talen bevordert) en de ligging (ronde de Evenaar worden per gebied meer talen gesproken).

Het onderzoek is kritisch onthaald in de wetenschappelijke wereld. Volgens critici is de vorm van een land moeilijk te meten, veel landen zijn min of meer vierkant of hebben gekke vormen. Bovendien zijn behoorlijk wat landen te klein om in dit onderzoek te betrekken, zoals Nederland en België.

Het onderzoek staat vanaf vandaag in het vakblad PNAS.

Follow Faqtman on Twitter