Vluchtelingenstudies nieuwe wetenschap


Zaatri vluchtelingenkamp

Zijn het vluchtelingen of gelukszoekers? Mensen die asiel zoeken omdat ze nergens heen kunnen, of berekenende individuen op zoek naar een ijskast en uitkering? De discussie over vluchtelingen kenmerkt zich door een hoog gehalte aan onwetendheid. We hebben geen idee wie aan de poorten van Europa kloppen.

De wetenschap zou kunnen helpen. Refugee Studies is een nieuwe loot aan de stam van de wetenschap, maar het is vooralsnog een ondergeschoven kindje. De reden? Het is bijna onmogelijk om betrouwbare data te verzamelen. Turkse antropologen die in de vluchtelingenkampen wilden werken, kregen geen toestemming, meldt de American Psychological Association (APA) via een woordvoerder.

Ook voor Europeanen is het moeilijk. Een poging van de Österreichischen Akademie der Wissenschaften (ÖAW) om meer te weten te komen over het lot van de Jezidi’s uit noordelijk Syrië en Irak mislukte. De wetenschappers komen eenvoudigweg niet in de buurt van hun onderzoeksobject. Wellicht omdat ze zijn ondergebracht in een kamp in de omstreden Koerdische regio van Turkije.

Een ander probleem is dat onderzoek in Syrië en Irak zelf niet mogelijk is. Voor die landen bestaat een negatief reisadvies, waardoor wetenschappers er niet heen mogen. Gaan ze toch, dan zijn ze onverzekerd. Een alternatief zijn de kampen in Jordanië (zie foto) en Libanon, maar de omstandigheden daar zeggen weer weinig over de vluchtelingen die naar Europa komen.

De enige manier om wel iets over vermeende vluchtelingen te weten te komen, is hun gedrag op sociale media te volgen. Dit is de eerste grote uittocht die is vastgelegd op Facebook en Twitter. Verschillende Europese onderzoeksinstituten hebben al aangegeven samen te willen werken om de grootste migratiestroom sinds tijden op internet vast te leggen. Aangezien mensen zich daar wat meer onbespied wanen, kan dat een rijke oogst opleveren.