Nieuws

Versleten mieren krijgen passend werk


Sociaal levende insecten als mieren en bijen staan bij biologen sterk in de belangstelling omdat ze iets vertellen over de evolutie van samenwerking, het fenomeen dat ook in menselijke samenlevingen een grote rol speelt. De taakverdelingen in mierenkolonies, met een koningin of koninginnen die de voortplanting verzorgen en verschillende ´kasten´ zoals verzorgers in het nest of agressieve ´soldaten´, is al heel lang bekend.

Nu blijkt dat de arbeidskrachten in een mierennest niet tot hun dood een vaste rol hoeven hebben, maar wanneer ze minder geschikt zijn voor hun taak, ´passend´ werk mogen uitvoeren.
Deze unieke ontdekking door entomologen van de Universiteit van Oregon in de V.S. werd gedaan aan de hand van tropische bladsnijdermieren in de jungle van Panama. Kolonies bladsnijdermieren kennen speciaal aangepaste werkstermieren met kaken vol vlijmscherpe tandjes waarmee ze stukjes uit plantenbladeren knippen. Andere werksters dragen de stukjes blad naar het nest, als voedingsbodem voor de schimmeltuintjes die de mieren als voedsel kweken.

Bladsnijdermieren uit Panama

De onderzoekers maten in het veld dat soms de knipsnelheid van werksters tot de helft afnam. In het lab achterhaalden zij waarom, door met losgeprepareerde mierenkaken in een speciale, van een gevoelige drukmeter voorziene houder het bladknip- gedrag na te doen. Met een microscoop werd in kaart gebracht hoezeer de snijvlakken op de kaken waren afgerond. De knipkracht nodig om door het plantenblad heen te komen nam naarmate de tanden meer waren afgesleten nam tot 2,5 maal toe, zo bleek, en de daarvoor nodige energie verdubbelde. Reden, aldus Robert Schofield en mede-auteurs, waarom in het wild opvallend vaak werksters met versleten tandjes als ´drager´ van een stukje blad optraden. De nieuwe werkverdeling verhoogt de efficiëntie van de kolonie, zo luidt de conclusie, omdat niet onnodig energie wordt verspild door versleten werksters.

Bekijk de opname van bladsnijdermieren aan het werk

(Bron: Behavioural Ecology & Sociobiology)