Nieuws

U bent een worm


Analyse van aminozuren (de bouwstenen van eiwitten) en genen op het DNA levert voor allerlei levensvormen een soort evolutionaire ´streepjescode´. Elke soort heeft een verschillende streepjescode, omdat sinds het afsplitsen van vooroudersoorten door evolutie kleine veranderingen in aminozuren, genen en het RNA ophoopten.
Dergelijke moleculaire verschillen (en overeenkomsten) worden gebruikt om de ´boom van leven´ te reconstrueren. Hoe meer verschil, hoe langer geleden in de evolutie soorten uit elkaar zijn gegaan. Andersom, hoe meer overeenkomst, hoe verwanter.

Een ´ingewikkelde´platworm

Nu schudden een groep obscure in zee levende wormen aan de levensboom. Zogeheten ´acoele´ platwormen, zonder waterige lichaamsholte met daarin organen, en in plaats van een mond en anus maar een ´gat´ waardoor ze zowel voedsel opnemen als afvalstoffen lozen, werden altijd als primitief gezien. Daarom ook werden zij geplaatst in de ´basis´ van de levensboom, tussen eenvoudige kwal-achtige dieren en de latere ´Deuterostomata´ (met een mond en anus) in. Uit simpele Deuterostomata als pijlwormen ontstonden in de evolutie vissen en uiteindelijk wij, zo is het idee.

Een internationaal team, waaronder onderzoekers van het Max-Planck Instituut voor moleculaire genetica in Berlijn, heeft de wormen aan een nieuwe rigoureuze analyse onderworpen. De verrassing: de aminozuren en genen daarin lijken sterk op die van een zee-platworm die door zijn ingewikkeldere bouw zondermeer tot de Deuterostomata hoort. Niet aan de basis van de levensboom, maar ergens halverwege de bos takken waar wij mensen ook deel van uitmaken.
Een interessante conclusie van de onderzoekers, is dat de acoele wormen eerst ingewikkelder van bouw waren, maar in de loop van de evolutie weer simpeler werden.

Toch zijn veel collega-onderzoekers nog niet overtuigd: eerdere moleculaire vergelijkingen met andere groepen simpele dieren leken juist de primitieve oorsprong van acoele platwormen te ondersteunen. ´Droevig´ noemde een van de tegenstanders het nieuwe onderzoek.

Bron: Nature, 10 februari; Beeld: Flickr