Nieuws

Toekomst zonder banen?


Volgens minister Asscher van Sociale Zaken zal in de toekomst het werk worden gedaan door robots. Mensen hebben dan geen baan meer omdat alles is geautomatiseerd. Dat zei hij op een conferentie in Den Haag. Klopt zijn voorspelling? Het klinkt heel plausibel, maar dat deed het vroeger ook al.

‘In 2000 zullen machines zo veel produceren dat iedereen in de VS onafhankelijk en rijk zal zijn. Met ondersteuning door de overheid zullen zelfs gezinnen waarin niemand werkt een jaarlijks inkomen van 30.000 tot 40.000 dollar hebben. Hoe je betekenisvol moet ontspannen wordt een groot probleem. [..] Er komt een plezier-georiënteerde samenleving vol gezonde degeneratie.’ Dat schreef het blad Time op 25 februari 1966, bijna een halve eeuw voor Asscher.

En het blad was zeker niet de eerste die waarschuwde voor een overvloed aan vrije tijd. De beroemde Britse econoom John Maynard Keynes (1883 –1946) was al voor de Tweede Wereldoorlog bang voor massale verveling door automatisering.

Toch toonde onderzoek in 2007 aan dat de hoeveelheid tijd die we besteden aan bezigheden die we puur voor de lol doen, de afgelopen honderd jaar niet is toegenomen. Automatisering heeft ons wel meer tijd gegeven, maar die hebben we moeiteloos gevuld met allerlei bezigheden. Aan het huishouden besteedde de gemiddelde westerse mens in 1912 bijvoorbeeld 56 uur; nu is dat 45 uur.

Waar zijn die elf uur gebleven? Onder andere in de file. We werken, recreëren en winkelen dankzij onze betere vervoersmiddelen verder van huis. Dat is eigenlijk de trieste conclusie van anderhalve eeuw lang steeds efficiënter worden: we hebben het eigenlijk alleen maar drukker gekregen. Betere auto’s betekenen langer rijden; computers slokken linksom de tijd op die ze ons rechtsom besparen. Nu informatie een van de belangrijkste bronnen van economisch verkeer is geworden, zal onze consumptie van al die gegevens alleen maar verder toenemen.