Supervulkaan onder de Andes


Altiplano

Het behoort tot een van de grootste bedreigingen van onze planeet, de uitbarsting van een supervulkaan. In tegenstelling tot normale vulkanen kun je ze niet van een afstandje herkennen aan een kegel, ze liggen plat onder het oppervlak. Maar de druk die zich daar opbouwt, is vele malen groter dan bij een doorsnee vulkaan. Als een supervulkaan uitbarst, dan komt daar zo veel energie bij vrij, dat in één klap miljoenen mensen kunnen omkomen. Wereldwijd kan het klimaat jarenlang drastisch afkoelen.

Geologen kennen een paar oude en potentiële supervulkanen. Onder andere onder het Tobameer in Indonesië, Yellowstone Park in de VS en het Taupomeer in Nieuw-Zeeland. Daar komt er eentje bij, en het is gelijk een zeer gevaarlijke: de supervulkaan onder de Altiplano in het Zuid Amerikaanse Andesgebergte, op de grens tussen Peru en Bolivia.

Deze vulkaan is in de afgelopen tien miljoen jaar zeven keer uitgebarsten. De laatste keer was 2,9 miljoen jaar geleden. Daarna kwam de supervulkaan tot rust, dachten geologen aanvankelijk. Maar nieuw onderzoek toont aan dat het ding nog wel degelijk actief is en opnieuw uit zou kunnen barsten.

Een internationaal team is in een van de vroegere kraters gaan boren. In de monsters die ze omhoog haalden, zat behoorlijk wat zirkoon. Dat is een mineraal dat geologen altijd interesseert, omdat het duidt op vulkanisme en te dateren is. Het kwam zo veel voor op geringe diepte, dat de onderzoekers concludeerden dat magma tot de dag van vandaag zo nu en dan omhoog stuwt vanuit een reusachtige magmakamer onder de vulkaan.

Het komt alleen niet tot een uitbarsting omdat er bovenop de vulkaan een harde prop van gesteente zit, die de druk kan weerstaan. Maar die prop kan een potentiële uitbarsting juist ook verergeren, door als een soort kurk op een champagnefles te fungeren. Bouwt de druk zich eenmaal op tot een niveau dat het door de prop kan breken, dan is de uitbarsting ook desastreus. En dat op 200 kilometer van de regeringsstad La Paz.

(Geology)