Nieuws

Statisticus: Turks referendum gemanipuleerd


referendum Turkije

Het Turkse referendum, waarbij president Erdogan de macht kreeg om de grondwet te wijzigen, is gemanipuleerd. Dat zegt de Oostenrijkse statisticus Peter Klimek van de Complexity Science Hub, een onderdeel van de Medizinische Universität Wenen.

Sinds een paar weken zijn de officiële gegevens van de verkiezingen beschikbaar en deze specialist op het gebied van kiezersbedrog is daarmee gaan rekenen. Zijn oordeel luidt dat het bedrog weliswaar op relatief kleine schaal heeft plaatsgevonden, maar dat het toch beslissend is geweest om het referendum (51,4 procent voorstemmers) te beslissen. Klimek heeft zijn resultaten gepubliceerd in het vakblad Science Advances.

De Oostenrijker heeft een methode ontwikkeld om verkiezingen te kunnen beoordelen, de ‘vingerafdruk’. Die meet de verscheidenheid aan stemmen ten opzichte van de opkomst. Hoe meer mensen gaan stemmen, hoe groter de verscheidenheid aan partijen waar ze een stem op uitbrengen. Stemmen in Nederland bijvoorbeeld maar honderd mensen, dan is de kans groot dat alle stemmen naar VVD, PVV, CDA en D66 gaan. Bij een miljoen kiezers krijgen veel meer partijen een of meerdere stemmen, zoals de Partij voor de Dieren of Denk.

Hoe hoger de opkomst, hoe evenwichtiger dus de uitslag. Klimek heeft zo de verkiezingen in Spanje in 2008 (eerlijk) en Canada 2011 (eerlijk) geanalyseerd. Maar hij bekeek ook de stemmingen in Rusland in 2008 (zeer oneerlijk) en Venezuela in 1998 (nog oneerlijker). In beide landen wordt een techniek toegepast die ballot stuffing heet: in de stembus zitten aan het begin van de verkiezingsdag al heel veel stemmen voor de machthebber. Ook brengen fraudeurs soms meerdere stemmen tegelijk uit.

Diezelfde methode heeft Erdogan ook gebruikt, maar alleen in kleinere gemeentes, concludeert Klimek uit de cijfers. Daarin zag hij in sommige plaatsjes een zeer hoge opkomst, soms wel 100 procent, gecombineerd met een zeer hoog percentage stemmers voor een grondwetswijziging. Het is een methode die vaker wordt gebruikt, volgens de Oostenrijker, aangezien internationale waarnemers vaak in steden werken en je dus makkelijker kunt frauderen in afgelegen plaatsjes. Daadwerkelijk zijn video’s opgedoken van de verkiezingen in kleinere plaatsen in Turkije waarop te zien is dat mensen meerdere stembiljetten tegelijk in de bus gooien (foto).