Sociale media kweekvijver nepnieuws


witte streep

Wie naar de blauwe lucht kijkt, kan ze bijna niet missen: de witte strepen die hoogvliegende vliegtuigen achterlaten. Wat zit er in die witte strepen? Waterdamp, weten de meeste mensen. Maar een toenemend aantal Amerikanen gelooft dat de strepen een sinister geheim herbergen, nepnieuws van het zuiverste water.

Zo’n tien procent van de Amerikanen gelooft volgens een recente studie van de universiteit Harvard in ‘chemtrails’, grootschalige besproeiing met chemische middelen door middel van commerciële vliegtuigen. Tussen de twintig en dertig procent gelooft er ‘een beetje’ in. Dat betekent dat een derde van alle Amerikanen er minstens rekening mee houdt dat ze onophoudelijk worden besproeid door hun eigen regering.

Dit nepnieuws wordt vooral verspreid via sociale media.

De onderzoekers van Harvard keken naar de ontwikkeling van deze theorie tussen 2008 en 2017 en kwamen tot de conclusie dat vooral op Twitter mensen constant dezelfde samenzweringstheorie over de chemtrails verspreiden. Slechts drie procent van alle tweets ging over wetenschappelijk bewijs dat ze bestaan – dat er niet is. De rest was het steeds weer herhalen van dezelfde verhalen.

Waarvoor ‘chemtrails’ zouden moeten dienen, daarover verschillen de twitteraars van mening. Volgens sommigen is het klimaatbeïnvloeding, anderen geloven dat er anticonceptie of neurologische geneesmiddelen mee worden verspreid. Als bewijs worden foto’s verspreid van een vliegtuiginterieur met metalen tanks daarin. Die foto is echt, het gaat om watertanks die zijn gebruikt om het gewicht van echte passagiers na te bootsen bij een proefvlucht van een nieuw toestel.

De sociale media zijn een echokamer aan het worden van meningen, zo zeggen de onderzoekers. Mensen zien dezelfde berichten zo vaak langskomen, dat ze als een vaststaand feit worden gezien. Natuurlijk zijn er chemtrails, als je daar dagelijks over leest. Volgens de mensen van Harvard is het daarom tijd voor wetenschappers om zich in de conversatie te mengen. Niet met ingewikkelde academische praat, maar met taal die alle mensen begrijpen.