Sensationele doorbraak redt levens


super

‘Sensatie’, ‘doorbraak’ en ‘levensreddend’ – populaire media weten: hoe sensationeler de kop, hoe meer lezers. Dat journalisten daarbij soms hun doel voorbij schieten, is de conclusie van een recente analyse van nieuws over nieuwe kankertherapieën.

‘Prostaatkankermedicijn is mijlsteen’, kopte de eerbiedwaardige BBC online gisteren nog over een nieuw medicijn. Voor de meer subtiele berichtgeving moet je het bericht zelf lezen, waarin woorden voorkomen als ‘veelbelovend’ en ‘een belangrijke stap’. In de tekst staat ook dat het slechts om een kleine proefneming ging, de behandeling werd getest op slechts vijftig patiënten met prostaatkanker in de laatste fase. Bij 14 van deze patiënten had het medicijn effect. Dat wil zeggen, ze leefden langer dan verwacht.

Het is een probleem van deze tijd. Wie te genuanceerd is, wordt niet gelezen, zeker online. Het aanbod van informatie is zo groot, dat er constant een strijd woedt om de nieuwsconsument. Die moet worden verleid om te lezen. Vooral in koppen zorgt dat voor overdrijving, want dat vreten mensen. Het heeft jou in ieder geval genoeg gegrepen om dit stuk te gaan lezen.

In het vakblad JAMA Oncology is een interessante – ja echt – studie over dit onderwerp verschenen door twee onderzoekers van het Knight Cancer Institute in Oregon (VS). Zij onderzochten de Engelstalige online media van 21 tot en met 25 juni 2015. Met de hulp van Google News waren ze specifiek op zoek naar tien superlatieven in het kader van nieuwe behandelingen voor kanker, met inbegrip van ‘doorbraak’, ‘wonder’ en ‘redder’, maar ook naar bijvoeglijke naamwoorden als ‘revolutionair’ en ‘baanbrekend’.

Ze vonden 94 artikelen in 66 verschillende bronnen over 36 nieuwe behandelingen. De behandelmethoden varieerden van nieuwe geneesmiddelen tot immunotherapie. Hun conclusie: de media zijn er zeer vroeg bij. Bij de meeste nieuwe behandelingen was er sprake van een eerste onderzoek, 18 medicijnen waren zelfs nog niet toegelaten voor tests. Vijf waren in de pre-klinische testfase, de resultaten van deze studies waren alleen gebaseerd op muizen en celcultuur studies.

Toch werden ze bijna allemaal ronkend beschreven als doorbraken of geweldige vondsten. Dat leidt tot valse hoop bij patiënten, die kunnen denken dat er in de nabije toekomst een geneesmiddel voor hun ziekte op de markt komt. De onderzoekers geven overigens niet alleen journalisten daarvan de schuld. In hun jacht op subsidies en sponsors hebben ook wetenschappers er belang bij om met veel bombarie hun vindingen te presenteren. Veel van de sensatiewoorden waren ook in persberichten en de oorspronkelijke rapporten te lezen.