‘Russen hielden atoomramp geheim’

Nucleaire test ging gruwelijk mis


atoomtest

De Sovjet Unie zou een grote atoomramp in de jaren vijftig geheim hebben gehouden voor de eigen bevolking en de buitenwereld. Dat blijkt uit een rapport van de dienst voor nucleaire geneeskunde van het voormalige land. Dat rapport is in een archief gevonden en doorgespeeld aan het wetenschappelijke magazine New Scientist. Het zou gaan om een nucleaire test in wat nu Kazachstan is.

Daar werd in 1947 een onderzoeksbasis voor het testen van atoomwapens ingericht, Semipalatinsk. Op die basis hielden de Russen vanaf 1949 bovengrondse kernproeven, waarbij atoombommen tot ontploffing werden gebracht. Dat ging in 1956 gruwelijk mis, waardoor de nabijgelegen stad Ust-Kamenogorsk werd blootgesteld aan grote hoeveelheden nucleaire straling. Daardoor moesten 638 mensen zich laten behandelen tegen stralingsziekte. Dat is meer dan vier keer zo veel als de 134 mensen die aan stralingsziekte leden na de ramp bij Chernobyl, in 1986.

Wat er met deze mensen gebeurde en of ze hun ziekte overleefden, is niet bekend. In communistische tijden telde een mensenleven niet zo zwaar in de Sovjet Unie. De kans dat deze 638 mensen oud zijn geworden, is echter zeer klein. Het is bovendien mogelijk dat het maar het topje van de ijsberg was en dat veel meer mensen ziek zijn geworden. Tot de dag van vandaag heeft 5 procent van de pasgeboren baby’s in deze regio een afwijking die het gevolg is van straling.

De Sovjet Unie heeft het incident nooit goed onderzocht, er zijn bijvoorbeeld geen statistieken over de gezondheid van de lokale bevolking op de Kazachse steppe. Artsen van de dienst voor nucleaire geneeskunde adviseerden om alle gewassen in de buurt van de test te vernietigen, omdat ze straling bevatten. Maar dat lijkt nooit gebeurd. Alles dat met de tests te maken had, was streng geheim.

De tests stopten in 1963, toen de Sovjet Unie en de VS een verdrag tekenden over het bovengronds uitproberen van kernwapens. Maar zelfs daarna bleef de verontreiniging bestaan. Zelfs na het uit elkaar vallen van de Sovjet Unie in 1991 werd door de Russen geen aanstalten gemaakt om de problemen te melden aan het nieuwe land Kazachstan. Dat is sindsdien bezig de voormalige testbasis zelf te onderzoeken. Met hulp van het westen.