Religie: bij een miljoen mensen ontstaat een strenge God


strenge god

Hoe kwamen de Bijbel, de Torah en de Koran tot stand? Volgens een nieuwe studie hebben samenlevingen van een miljoen mensen of meer behoefte aan een strenge God. Zodra volkeren door die grens gaan, ontstaan heilige boeken met strakke regels en een moraliserend toontje. Het is een sociologisch mechanisme dat overal ter wereld aan het werk is.

Tot die conclusie komt een team van onderzoekers van de Britse Oxford University na een uitgebreide studie. Ze evalueerden gestandaardiseerde historische gegevens van 414 culturen in 30 verschillende regio’s van de wereld, van de steentijd tot het begin van de industriĆ«le revolutie. Uit 51 culturele en sociale parameters hebben zij een index samengesteld van de sociale complexiteit en vervolgens gekeken of en wanneer deze culturen een moraliserende religie ontwikkelden.

Daarbij ontdekten ze de grens van 1 miljoen inwoners. Zodra die is gepasseerd, komt het priemende vingertje om de hoek kijken. Het is de lijm die dergelijke grote samenlevingen bij elkaar houdt, speculeren de onderzoekers. Dat is opmerkelijk, tot nu toe dachten sociologen dat er eerst een strenge godsdienst moet zijn, voor een volk kan groeien. Het is dus net andersom, eerst sterke groei van het aantal mensen, dan pas een heilig boek.

Een van de interessante bevindingen is dat strenge godsdiensten ook multiculturele samenlevingen mogelijk maken. Door een centrale godheid (of soms een paar goden) te introduceren, is het mogelijk om mensen te binden, ook al behoren ze tot verschillende groepen en spreken ze andere talen. De regels waaraan ze zich moeten houden, zijn echter hetzelfde en dat verenigt.

(Nature)