Psychopaat voelt wel spijt (maar doet er niets mee)


roulette

In tegenstelling tot wat altijd werd gedacht, kunnen mensen met een psychopathisch karakter wel degelijk spijt voelen. Een experiment laat zien dat ze achteraf negatieve gevoelens hebben over bepaalde beslissingen. Deze negatieve emotie vervliegt echter heel snel en beïnvloedt toekomstige beslissingen nauwelijks. Kortom, psychopaten lijken niet te leren van emotionele ervaring.

Psychopaten zijn egoïstisch, berekenend, weinig empathisch en in het algemeen koud. ‘Ze worden gekenmerkt door permanent anti-sociaal gedrag en lijken geen wroeging te voelen voor de negatieve gevolgen van hun acties’, schrijven onderzoekers van Yale University in het vakblad Pnas. ‘Het lijkt alsof ze geen spijt kennen of hun eigen gedrag niet kunnen beoordelen. Maar misschien is een deel van deze aanname niet juist.’

De psychologen van Yale lieten psychopaten en niet-psychopaten een gokspel spelen, een soort variant op roulette. Het was onduidelijk of het spel door de spelers kon worden geanalyseerd, of dat de uitkomst puur op geluk was gebaseerd. Vervolgens werden de spelers geobserveerd. Als een psychopaat punten verloor, vertoonde hij wel spijt en zelfinzicht, maar verder gebeurde niets. Andere spelers, lieten de ervaring van de ene ronde wél duidelijk meespelen in de volgende gok.

Ze gebruikten dus hun spijt om beter te worden. Opmerkelijk, aangezien deze groep gokkers en drugsverslaafden bevatte. Deze mensen, die soms een leven van slechte beslissingen en spijt achter de rug hadden, waren verstandiger dan de psychopaten. In de hoofden van mensen met die persoonlijkheidsstoornis gebeurt dus iets niet: een oorzaak heeft geen gevolg. Hoe dat mechanisme (of het ontbreken daarvan) precies werkt, willen de onderzoekers verder uitpluizen.

Eerdere studies hebben uitgewezen dat de hersens van psychopaten anders werken dan bij normale mensen. Wellicht is dat de diepere oorzaak van het fenomeen waarbij ze hun eigen gedrag niet terugkoppelen naar toekomstige gebeurtenissen. Dat kan goed nieuws zijn. Als er in het brein iets misgaat, valt dat misschien te opereren of met medicijnen te corrigeren.