Papyrus geeft geheimen bloot


papyrus

In januari 1897 begonnen de Britse archeologen Bernard Grenfell en Arthur Hunt te graven in een zandduin bij de oude Egyptische stad Oxyrhynchus, ongeveer 200 kilometer ten zuiden van Caïro. Ze stuitten daarbij op een oude vuilnisbelt, waar meer dan 500.000 stukken beschreven papyrus lagen. Alle snippers gingen naar Engeland, waar ze tot vandaag de dag liggen.

Tussen 1898 en 2012 zijn door academici vijfduizend papyrusfragmenten gelezen, één procent in iets meer dan een eeuw. Dat schiet natuurlijk niet op. Maar toen realiseerde de Egypt Exploration Society, de organisatie die de snippers beheert, dat er een geweldige nieuwe uitvinding was gedaan: internet. In samenwerking met Oxford University wisten ze 250.000 mensen wereldwijd zo gek te krijgen om zich online op de studie van de fragmenten te storten. Sommige mensen moesten daarvoor wel eerst het oud-Griekse alfabet leren waarin de documenten zijn opgesteld.

Het Ancient Lives Project begon in 2014 en heeft geresulteerd in 200.000 extra ontcijferde teksten. Iedere tekst wordt door meerdere lezers gecheckt om de accuratesse hoog te houden. Het project heeft bovendien software opgeleverd die aan de hand van input uit vertaalde teksten zelf in staat is om fragmenten te ontcijferen. De komende jaren zullen daardoor alle fragmenten worden geanalyseerd.

Wat is de score tot nu toe? Het gaat om een rijke verzameling teksten die vele eeuwen omspant. Daaronder een rapport van een lijkschouwer over een verdrinking, boodschappenlijstjes, een recept tegen een kater en een onbekend werk van de Griekse tragediedichter Euripides. Opmerkelijk is ook een deel van een verhaal dat in de evangelies van Lucas en Mattheüs terecht is gekomen. Deze – oudere – versie verschilt echter op bepaalde punten van die versies, wat aantoont dat er constant aan de Bijbel is geschaafd.

Het project duurt nog voort en er zijn nog steeds vrijwilligers nodig. Dus mensen die een klassieke scholing hebben gehad en Grieks kunnen lezen, worden uitgenodigd om zich op te geven. Wie weet wat er nog in de rest van de papieren zit.