Onderzoek naar dankjewel en alsjeblieft


dreamstime_xs_20547342

De hoffelijkheid tussen mensen is sinds de jaren tachtig een onderzoeksterrein voor de wetenschap. Beleefdheid heeft taalkundige, culturele en psychische kanten.

Wat is beleefdheid? Wetenschappers analyseren onder andere de gesprekken tussen ouderen en hun verzorgers om daar achter te komen. Daar zien ze hoe complex de kwestie van beleefdheid is, want niet alleen de ouderen – die iets willen – zijn beleefd, maar ook de verzorgers. sinds kort heeft dit onderzoeksveld zelfs een eigen vakblad, de Journal of Politeness Research.

Hoffelijkheid is vooral een taalkundig fenomeen zo heeft recent onderzoek aangetoond. Beleefd zijn zit vooral in verbale en non-verbale communicatie. Een zin als ‘pardon, zou u het zout kunnen aangeven’ brengt dezelfde boodschap over als ‘geef het zout’. Waarom toch die aanvoegende wijs, al die rimram? Als het beleefdheidsonderzoek ons iets heeft geleerd de afgelopen jaren, dan is het dat we mensen proberen te manipuleren.

Het laatste nummer van Journal of Politeness Research bevat onder andere onderzoek dat aantoont dat hoffelijkheid wisselgeld is. Mensen gebruiken het om goederen of diensten te krijgen die ze willen. Als iemand de regels van beleefdheid goed kent, is het mogelijk meer van anderen te krijgen dan ze uit zichzelf willen geven.

Overigens heeft beleefdheidsonderzoek ook al een sub-onderzoeksveld opgeleverd dat flink in de lift zit: onbeleefdheidsonderzoek.