Ongelooflijk: zo nauwkeurig was het Nederlandse wereldbeeld in 1648


Blaeu compleet

Terwijl menig aardbewoner nog dacht dat de wereld plat was, of dat de zon om onze planeet heen draaide, was er in Amsterdam al een kaartenmaker die bijna exact wist hoe de wereld er uitzag. De kaart die hij in 1848 maakte van de aarde, is vanaf vandaag na zeer lange tijd weer te zien voor het grote publiek, in het Scheepvaartmuseum in Amsterdam.

Joan Blaeu was eigenlijk jurist, maar hij werd beroemd doordat hij hetzelfde beroep ging uitoefenen als zijn vader: kaartenmaker. Het was de tijd van de grote ontdekkingsreizen en kaarten waren van enorm belang. Wie een goede kaart had, kon naar de andere kant van de wereld varen. Anders moest je maar op goed geluk gaan. In Portugal stond zelfs de doodstraf op het exporteren van kaarten.

Blaeu Ceylon

Maar de beste kaarten werden gemaakt aan de haven van Amsterdam. Daar zat de drukkerij van Blaeu. Behalve boeken, drukte hij ook kaarten. Informatie daarvoor haalde hij uit gesprekken met kapiteins die aankwamen uit alle hoeken van de wereld. Op basis van hun beschrijvingen maakte hij atlassen, maar ook wereldkaarten voor aan de muur.

Blaeu Afrika

De kaart die nu is tentoongesteld in het Scheepvaartmuseum is zijn meesterwerk, drie bij twee meter groot. Het is waarschijnlijk een werk in opdracht geweest voor een rijke handelaar of misschien zelfs wel de VOC. Hij is enorm gedetailleerd, wie eenmaal begint te kijken, ontdekt steeds weer nieuwe dingen. Zoals het olifantje in Afrika, of de voorzichtige schets van het nieuwe land Nieuw-Zeeland, net ontdekt door de Nederlanders.

Blaeu Nieuw Zeeland

Maar wat het meest opvalt is hoe deze kaart lijkt op een moderne atlas. Veel landen zijn weergegeven zoals ze zijn, hoewel Blaeu zo nu en dan de verhoudingen verkeerd inschatte. Ook staan er nog foutjes op, zo is Californië weergegeven als een eiland. En er staan dingen op die alleen in de fantasie van de kapiteins bestonden, zoals het eiland Bus bij de Zuidpool.