Nobelprijs voor neutrino-wetenschappers


neutrino

De Nobelprijs voor de Natuurkunde is dit jaar gewonnen door een duo, de Japanner Takaaki Kajita en de Canadees Arthur McDonald. Ze krijgen de prijs voor hun ontdekking dat een neutrino een massa heeft.

Wetenschappers hebben lang niet geweten wat ze met neutrino’s aan moeten. Deze elementaire deeltjes die afkomstig zijn van de zon en andere sterren zijn ongrijpbaar en lijken geen interactie te hebben met andere deeltjes. Alleen als een ster een supernova wordt, nemen we ze soms waar (foto). Ze gaan in enorme aantallen dwars door de aarde, zelfs door het menselijk lichaam. Dat maakt ze bijzonder lastig te bestuderen.

Natuurkundigen kunnen dat alleen in een groot basin, bijvoorbeeld de Superkamiokande-detector in Japan, waar Kajita actief was, of het Sudbury Neutrino Observatory in Ontario, Canada, het laboratorium van McDonalds. In dergelijke grote watermassa’s botsen neutrino’s soms op een watermolecuul en geven dan Tsjerenkov-straling af. Die kunnen we wel waarnemen.

Uit metingen van die straling hebben beide heren in 1998 een interessant gegeven afgeleid: neutrino’s hebben massa. Dat was groot nieuws, lange tijd was de theorie dat ze dat niet hadden. Dat verklaart wellicht ook het bestaan van donkere materie, de overal in het universum aanwezige massa die we maar niet waar kunnen nemen. Het kan zijn dat het grotendeels uit neutrino’s bestaat. Dat is echter nog niet bevestigd.