Nieuws

Nobelprijs voor herprogrammeerbare cellen


De Nobelprijs voor de fysiologie of geneeskunde gaat dit jaar naar John B. Gurdon en Shinya Yamanaka voor de ontdekking dat cellen hergeprogrammeerd kunnen worden. Zo werd deze ochtend bekendgemaakt aan het Karolinska-Instituut in Stockholm.

Het kikkervisje stond centraal in het onderzoek naar herprogrammeerbare cellen.

John B. Gurdon ontdekte in 1962 dat de specialisatie van cellen omkeerbaar is. Hij verving de celkern van de bevruchte eicel van een kikker met die van een darmcel uit een volwassen kikker. Ondanks de compleet andere celkern, met ander DNA, ontstond er een gezond kikkervisje. Gurdon bewees hiermee dat alle informatie voor de ontwikkeling van de bevrucht eicel in elke volwassen cel aanwezig is.

Ruim veertig jaar later, in 2006, ontdekte de Japanner Shinya Yamanaka dat volwassen muizencellen omgeturnd kunnen worden tot stamcellen. Met de introductie van slechts enkele genen konden die stamcellen vervolgens in elk mogelijk celtype veranderen. Een herprogrammering van de cel dus.

De doorbraak van beiden ligt aan de wieg van de mogelijkheden die deze herprogrammeerbare cellen bieden in de geneeskunde. Zo kunnen stamcellen bereid worden uit de al gespecialiseerde menselijke cellen, zoals huidcellen. Daarmee kunnen uiteindelijk compleet nieuwe weefsels of zelfs organen worden gegroeid.

Follow Faqtman on Twitter