Nobelprijs voor biologische klok


Nobelprijs

Drie Amerikaanse wetenschappers hebben de Nobelprijs voor de Geneeskunde gekregen voor hun werk op het gebied van de biologische klok. Jeffrey Hall, Michael Rosbash en Michael Young verdienen de prijs omdat ze hebben ontdekt hoe alle planten en dieren op aarde hun interne klok hebben afgestemd op een dag met 24 uur.

Ook mensen hebben een klok in hun hoofd die aangeeft dat het tijd is om bijvoorbeeld te gaan slapen. Elke dag heeft een ritme, dat door het tikken van de menselijke klok wordt bepaald. Lichaamstemperatuur, hormoonhuishouding, bloeddruk en zelfs gevoeligheid voor pijn veranderen allemaal gedurende de dag, aangestuurd door de lichaamsklok. Wetenschappers begrijpen nog steeds niet goed hoe dit werkt, maar weten wel dat het erg belangrijk is voor een mens om te luisteren naar het eigen uurwerk. Zo laat de interne klok je lichaamstemperatuur in de ochtend oplopen, zodat je energie hebt voor een nieuwe dag. In de avond zakt je temperatuur, zodat je goed kunt gaan slapen.

De drie wetenschappers hebben ontdekt dat ditzelfde mechanisme bij alle dieren en zelfs bij planten zo werkt. Ze identificeerden bij fruitvliegjes zelfs een gen dat verantwoordelijk is voor het ritme van de klok. Het gen maakt een eiwit aan dat gedurende de dag wordt opgebouwd en weer afgebroken. Dat vertelt het lichaam hoe laat het is en wat er moet gebeuren, bijvoorbeeld het verlagen van de lichaamstemperatuur om je klaar te maken voor slaap. Het vermoeden bestaat dat het bij mensen exact zo werkt.

De mannen delen een prijs van ongeveer 930.000 euro. Op 10 december worden ze in Stockholm geƫerd. Sinds 1901 hebben 211 mensen deze Nobelprijs gekregen, waaronder twaalf vrouwen en drie Nederlanders. De meeste winnaars moeten de prijs delen met anderen, wetenschap is zeker tegenwoordig geen solistisch werk meer.